Halk arasında adı Aksaray Lisesi olan tarihî eğitim yuvasının yaşı ile alakalı karışıklığı gidermek için Yeni Aksaray Gazetesi’nin 20 yıllık yazarı Dr. M. Fırat Gül’e sorduk. O da her zaman olduğu gibi belgeyle izah etti: 1923 yılından beri okuldur!
Kitabesine göre Aksaray Valisi Abdullah Sabri Bey tarafından 1923 yılında yaptırılmıştır. İnşaatın 1921 yılında başladığı ve iki yıl sürdüğü de Aksaray Vilayet Gazetesi’nden öğrenilmektedir. Aslında bu bina yapılırken idadi olarak düşünülmüştür. İdadi, yani lise! Fakat bu mümkün olamayınca Orta Mektep olarak hizmet vermiştir. Bilindiği gibi 1958 yılında ise lise olmuştur.
Binayı yaptıran Aksaray Valisi Abdullah Sabri Bey, 1924 Mart ayının başında Aksaray’dan ayrılmıştır. Aşağıdaki belge 6 Mart 1924 tarihlidir. 1920 sonlarında başlayan görevi ve mezkur tarihe kadar devam etmiştir. Bu belge net olarak göstermektedir ki Vali Abdullah Sabri Bey, 1924 Mart’ında gitmiştir. Bu da demek oluyor ki tarihî eğitim binası 1926 yılında açılmış olamaz.
Gazetemiz yazarı ve Aksaray şehir tarihçisi Dr. Gül, şöyle devam etti: Aksaray’ın yakın dönem tarihi açısından çok kıymetli bir şahsiyet olan Abdullah Sabri Bey hakkında biyografi yazmıştım. Görüleceği gibi 1924 yılında da okulun müdürü vardır. Bu da eğitimin 1923’te başladığını kanıtlıyor.
Merhum Karter ile yazdığım eserde de yer alan belgeyi iktibas ediyorum.
6 Mart [1]340 (6 Mart 1924)
Numara: 389, Sene [1]340
Aksaray Kazası’nın livaya tahvil edilmesi üzerine mutasarrıflığa ta’yin buyurulmuş olan Abdullah Sabri Bey Efendi’nin 15 teşrîn-i sânî [1]336 [15 Kasım 1920] tarihinde altı bin kuruş maaşla işe mübaşeret ve 1 teşrîn-i evvel [1]339 [1 Ekim 1923] tarihinde maaşına bin kuruş zam edilerek yedi bin kuruşa iblağ edildiği ve livanın 9 teşrîn-i evvel [1]339 [9 Ekim 1923] tarihinde vilayete tahvili üzerine tarih-i mezkureden 6 Mart [1]340 [6 Mart 1924] tarihine kadar kezalik yedi bin kuruş maaşla valilikte bulunduğu ve Aksaray mutasarrıflığına ta’yin kılındığı tarihten infikâkı (ayrılış) tarihi olan 6 Mart [1]340 tarihine kadar gerek mutasarrıflık ve gerekse valiliği zamanına ait maaşatını ahz ederek tevkifat nizamiyesi tamamen kat’ ve tevkif edildiği ve müddet-i mezkûre zarfında Arapsun Kasabası civarında on sekiz gözlü ve 147,50 metre tulinde Kızılırmak üzerinde cesim bir köprü inşa ve Aksaray Kasabası’nda emsali Türkiye Cumhuriyeti vilayeti dahilindeki mektep binalarının fevkinde ve demir putrellerle[1] mücehhez Türk tarz-ı mimarisinde muazzam ve muhteşem bir lisenin ikmal-i inşaasına muvaffak olduğu ve bilcümle me‘muriye ve müstahdeminin vilayet halkının zahir-i hürmet ve takdiri bulunduğu mübeyyen işbu mazbata bi’t-tanzim mir-i müşarünileyh Abdullah Sabri Bey Efendi Hazretleri’ne takdim kılındı.
6 Mart 1340
[imzası bulunanlar] Sıhhiye Müdürü, Ziraat Müdürü, Mühendis, Lise Müdürü, Tahrirat Müdür V., Muhasebeci, Müftü, Kadı V., Aksaray Vali Vekili, Aza, Aza, Aza, Aza
Karara muvafıktır
Baş Katip (imza)
[1] Putrel: inşaat ve demiryollarında taşıyıcı malzeme olarak kullanılan, I-T veya U kesitli demir yahut çelikten direk veya kiriş.(Fransızca kökenli bir kelimedir)
