Kışın çokça tüketilen ıspanak, havuç, marul, salatalık, karalahana, Brüksel lahanası, maydanoz, pancar, brokoli ve bal kabağı gibi sebzelerin içeriğinde bulunan karotenoidler vücutta antioksidan görevi yapıyor. Bu sebzeler bağışıklık sistemini güçlendirerek birçok hastalığa karşı vücudu koruyor. Ancak turuncu, sarı ve yeşil yapraklı meyve ile sebzelerde bulunan karotenoidlerin aşırı miktarda vücutta bulunması, cildin sarı ve turuncu renk tonlarında olmasına yol açarak, aslında zararsız bir tablo olan karotenemiye neden olabiliyor. Özellikle bebeklerde çok sık görülen bu durum sarılıkla karıştırılabiliyor.

Karotenoidler ile ilgili bilgiler veren Şükriye Amaç, “Bitkilerde bulunan, açık sarı ve kırmızı arası renkleri oluşturan pigmentlere karotenoidler denilmektedir. Karotenoidler, birçok meyve ve sebzede parlak kırmızı, sarı ve turuncu tonlardan sorumlu bitki pigmentleridir. Bu pigmentler bitki için önemli bir rol oynar. Ayrıca karotenoidler insan vücudunda antioksidan görevi de yapmaktadır. Yapılan araştırmalarda 600’den fazla karotenoid türü vardır. En çok üzerinde araştırma yapılanlar alfa-karoten, beta-karoten, beta-kriptoksantin, lutein, zeaksantin ve likopendir” dedi.

Amaç, karotenin vücutta birçok etkisi olduğunu söyleyerek, “Besin döngüsünü sağlayan fotosentez, bitkiler için önemli bir döngüdür. Bitkilerin yapısında bulunan bir birşelik olan karoten, fotosentez yapmakla görevlidir. Fotosentez, bitkilerin yapısında bulunan klorofil sayesinde dışarıdan karbondioksiti alarak oksijeni geri vermesi ve kendileri için besin oluşturduğu bir süreçtir. Karoten; turuncu, sarı ve yeşil yapraklı meyve ile sebzelerde bulunmaktadır. Havuç ve bal kabağında çokça bulunan karoten, ıspanak, domates, havuç, marul, salatalık, karalahana, brüksel lahanası, maydanoz, fasulye, dolmalık biber, pancar, brokoli gibi sebzelerin yanı sıra mısır, papaya, karpuz, kavun, elma, portakal, kayısı, incir, kivi, şeftali, mango ve ananasta da vardır. Renkleri çok olan meyve ve sebzelerindeki beta-karoten miktarı yüksek olmaktadır. Karoten birşeliği vücutta; tokluk hissi vererek kilo vermeyi hızlandırır. Bağışıklık sistemini güçlendirerek birçok hastalığa karşı vücudu korur. Kanser oluşumunun önlenmesi sürecine katkıda bulunur. Soğuk algınlığına iyi gelir, detoks etkisi vardır. Karaciğer yağlanmasını önleyici etkileri vardır. Katarakt oluşma riskinin düşürülmesinde rol oynar. Gece körlüğüne iyi gelir. Sinir sistemine iyi gelir, hafızayı güçlendirir” ifadelerini kullandı.

Karotenin fazla olmasının vücutta renk değişimine sebep olabileceğini söyleyen Şükriye Amaç, “A vitaminine dönüştürülmek üzere karaciğerde depolanan beta karotenin, günlük 6-12 miligram kadar kullanılması yeterli olacaktır. Beta karoten vücutta fazla olması, pigment bozukluğuna neden olduğu için cildin sarı veya turuncu bir görünmesine neden olmaktadır. Hiperkarotenemi veya karotenemi, aşırı karoten anlamına gelmektedir. Karoten açısından zengin besinlerin aşırı miktarda tüketilmesi, kandaki karoten seviyesinin yükselmesine neden olmaktadır. Aşırı miktarda havuç püresi içeren mamaları tüketen bebeklerde karotenemi görülmektedir. Karotenemi nedeniyle deri bir süre sonra turuncu veya sarı renk almaktadır. Ciltteki bu renk değişiminin bir zararı yoktur” dedi.

Kış aylarında renkli sebzeler ile yapılan salataların mutlaka akşam yemeğimizde olması gerektiğini, salta tüketiminin iştahı da dengeleyerek kişinin kilosunu kışın da korumasına yardımcı olacağını belirtti. Farklı renklerdeki sebzeleri sofralarımızdan eksik etmeyelim. *TALAT BELGE

Ülkemizde, erkeklerde trakea, bronş ve akciğer kanseri 55,9/100.000 oranıyla en sık izlenen kanserler arasında   ilk sırada yer alırken, kadınlarda 11,2/100.000 oranıyla en sık görülen kanserler arasında beşinci sırada yer almaktadır. En son verilere göre ülkemizde bir yıl içerisinde yaklaşık 31 bin kişi akciğer kanseri teşhisi almış, 25 bin kişi bu nedene bağlı hayatını kaybetmiştir. Ülkemizde vakaların sadece %18,5’i lokalize evrede saptanmışken %26,6’sı bölgesel, %54,9’u ise uzak yayılım evresinde saptanabilmiştir. Tanı alma medyan yaşı 64’tür.      

Bu kanser türü için en önemli risk faktörü tütün ve tütün ürünlerinin kullanımıdır. Ülkemiz verileri ile yapılan bir çalışma neticesinde akciğer kanseri için tütün ve tütün ürünlerinin kullanımına atfedilen oran erkeklerde %89,9 kadınlarda ise %43 olarak belirlenmiştir. Bu istatistikler dikkate alındığında, ülkemizde bir yıl içerisinde ortaya çıkan yaklaşık 25 bin akciğer kanseri vakasının önlenebilir olduğu söylenebilir. Nitekim, yapılan çalışmalara göre tütün ve tütün ürünü tüketimindeki azalmayla akciğer kanseri görülme sıklığı da azalmaktadır.Akciğer kanserinin diğer önemli nedenleri arasında mesleki (asbest, ağır metaller) ve çevresel risk faktörlerine maruziyet (hava kirliliği, pasif içicilik, radon) yer almaktadır.

Bu veriler, önleyici tedbirler almanın ve erken evrede tanı koymanınakciğer kanseriyle mücadeledeki en kritik aşamalar olduğunu ortaya koymaktadır.

DSÖ tarafından yayımlanan Akciğer Kanseri 2023 Raporu’nda, akciğer kanserinin önlenmesi programlarının, birincil ve ikincil koruma önlemlerini içermesi gerektiği belirtilmektedir.

Birincil koruma, risk azaltma ve sağlıklı davranışı teşvik etme yoluyla bir hastalığın ilk ortaya çıkışını önlemeyi amaçlar. Halk sağlığında bu önleyici tedbirler; sigarayı bırakmayı, dumansız ortamları teşvik etmeyi, etkili tütün kontrol politikaları uygulamayı, mesleki tehlikeleri ele almayı ve hava kirliliği seviyelerini azaltmayı içerir. Tüm dünyada başarı örneği olarak öne çıkan “Ulusal Tütün Kontrol Programımız”bu doğrultuda hazırlanmış olup toplumdaki tüm bireyleri tütün ve tütün ürünlerinin sağlık, ekonomi, çevre ve sosyal zararlarından korumayı amaçlamaktadır.

Tütün ve tütün ürünlerini kullanmamak, pasif içicilikten kaçınmak akciğer kanseri riskini azaltmanın en iyi yolu olmakla birlikte düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme ve çevresel risk faktörlerine maruz kalmayı en aza indirme dahil olmak üzeresağlıklı yaşam tarzlarını benimsemek ve savunmak kanseri önlemenin önem arz eden stratejileri arasında yer almaktadır.

Akciğer kanseri için ikincil koruma, hastalığı, erken evrelerinde, semptomlar ortaya çıkmadan önce tespit etmeyi amaçlayan ve yüksek riskli bireyler için endike olabilen tarama yöntemlerini içerir. Bu popülasyonda erken teşhis, başarılı tedavi şansını önemli ölçüde artırabilir ve sonuçları iyileştirebilir. Bu kapsamda, ülkemizde “Akciğer Kanseri Tarama Programı” yürütülmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır.

Akciğer kanserinin neden olduğu bulgu ve şikâyetlerin oluşumu için genellikle birkaç yıl geçer ve hastalık ileri evreye gelinceye kadar fark edilemeyebilir. Belirtiler, tümörün akciğer içindeki yerleşimine, büyüklüğüne, yayılım yerine ve yayılma derecesine bağlı olarak çeşitlilik gösterir. Bu bağlamda en sık gözlenen belirtiler;

Geçmeyen veya giderek kötüleşen öksürük,

Öksürürken kan veya kanlı balgam çıkarmak,

Derin nefes alırken, öksürürken veya gülerken kötüleşen göğüs ağrısı,

İştahsızlık, halsizlik, yorgunluk ve kilo kaybı,

Ses kısıklığı,

Nefes darlığı,

Sürekli tekrarlayan veya geçmeyen bronşit ve/veya zatürre gibi akciğer enfeksiyonlardır.

Akciğer kanserinin tanı ve evrelemeye yönelik testleri genellikle aynı zaman diliminde yapılır. Akciğer kanseri için tanı yöntemleri arasında fizik muayene, görüntüleme (Akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi taramaları ve manyetik rezonans görüntüleme gibi), bronkoskopi (İnce bükülebilir bir tüple hastanın akciğerine ulaşılarak incelenmesi), histopatoloji (hastalıklı dokunun histolojik incelenmesinde uzmanlaşan patoloji dalı) incelemesi için doku örneği alınması (biyopsi) yöntemleri yer alır.  Ayrıca, spesifik alt tipin tanımı ve en iyi tedavi seçeneğini yönlendirmek için spesifik genetik mutasyonları veya biyo-belirteçleri tanımlamak için moleküler testler de tanıda önemli yer tutmaktadır. Tanı konulduktan sonra, kanser hücrelerinin vücudun diğer kısımlarına yayılıp yayılmadığını tespit etmek için ilgili diğer testler yapılır.

Hastadan hastaya farklılaşabilmekle birlikte tedavi kararında; hastalığın yeri, evresi, hastanın yaşı ve diğer sağlık sorunlarının varlığı gibi birden fazla faktör etkilidir. Multidisipliner bir çalışma gerektiren bu tedaviler; cerrahi, hedefe yönelik tedaviler, radyoterapi, kemoterapi, immunoterapi gibi farklı seçenekleri içermektedir.

Akciğer kanseri farkındalık ayı vesilesiyle vatandaşlarımızı, akciğer kanserinin bir adım önünde olmalarıve sağlıklarını korumaları için tütünve tütün ürünlerini kullanmamayave sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemeye davet ediyor, sağlıklı günler diliyoruz.”

              Yüksek posa içeriğine sahip tam buğday ekmeği, bulgur, yulaf, nohut, kuru fasulye gibi besinler bağırsak hareketliliğini arttırarak besin artıklarının kalın bağırsaktan geçişlerini hızlandırır. Böylece zararlı maddelerin bağırsakta uzun süre kalmasının önüne geçilmiş olunur. Sağlıklı floranın devamlılığına destek çıkılır. Kompleks karbonhidrat olarak geçen tam tahıllı karbonhidrat kaynaklarını tüketmekte fayda vardır.

              Probiyotikler, bağırsak florasını düzenleyerek bağırsağın düzgün çalışmasına destek olurlar ve zararlı maddelerin geri emilmesini engellerler bu sayede bağırsak sağlığının korunmasında önemli rol oynarlar. Kefir de içerdiği probiyotikler sayesinde bağırsak sağlığı için oldukça faydalı bir içecektir.

              Bağırsaklara iyi gelen bir diğer besin de yoğurttur. Yoğurt iyi bakteriler açısından oldukça zengindir. İçerdiği probiyotikler sayesinde sindirim sistemini düzenleyerek kabızlık, ishal ve bağışıklık sistemi hastalıklarına karşı korumada oldukça önemli etkisi vardır.

              Omega 3 vücutta iyi bakterilerin artmasına destek olmaktadır. Bu sayede flora sağlığı da desteklenmektedir. Haftada iki veya üç kez omega 3 kaynaklarından zengin beslenmek faydalı olacaktır.

              Taze meyveler lif açısından zengin olduklarından dolayı bağırsakların çalışmasına destek olarak sindirim sisteminde olumlu etki yaratır. Kuru incir, kuru kayısı ve kuru erik gibi kuru meyveler de bağırsakların çalışmasına yardımcı olmaktadır.

              Mercimek, fasulye, nohut gibi kurubaklagiller de lif açısından zengin besinlerdir. Lif bakımından zengin olması sebebiyle sindirim sisteminde olumlu etki yaratır ve iyi bakterilerin beslenmesine yardımcı olur. *AYHAN ÖZDEN

Astımın belirtileri nelerdir?

Astım; tekrarlayan ve ataklar halinde gelen nefes darlığı, nefes alıp verirken ortaya çıkan hırıltı/hışıltı/ıslık sesi, göğüste baskı hissi ve öksürük gibi belirtilerle kendini gösterir.

Astım tedavi edilebilir mi?

Astım tedavisinin amacı hastalığın yakınmalarının kontrol altına alınması ve hastanın yaşamını normale en yakın şekilde devam ettirmesidir.

Hastalığın ağırlığına uygun ilaç tedavilerinin verilmesi; hastanın, verilen tedavileri önerilen şekilde ve doğru teknikle uygulaması; astım tetikleyicilerinden uzak durulması; birlikte seyreden diğer hastalıkların da tedavi edilmesi ile astımın belirtileri kontrol altına alınabilmektedir.Ulusal astım tanı ve tedavi rehberlerinde, son yıllardaki en önemli yenilik“nefes açıcı (kurtarıcı) ilaçların astım tedavisinde tek başına kullanılmaması, asıl tedavi edici ilaç olan inhaler kortizon ile birlikte alınması”önerisidir.

Astımı kontrol altında tutmak için astımlı hastalar ne yapmalıdır?

Yapılan çalışmalar; hastaların, ilaçlarını doktorunun önerdiği şekilde kullanmasının, sigarayı bırakmanın ve obez hastaların kilo vermesinin, sağlıklı ve dengeli beslenmenin, düzenli egzersiz yapmanın, solunan ortam havasını temiz tutmanın astımın kontrolünü kolaylaştırdığı gösterilmiştir

Astımda eğitimin önemi nedir?

Hastanın, hastalığını iyi yönetebilmesi için; hastalığını tanıması, hastalığın kontrolünde en önemli basamaktır. Bu nedenle hastaların; astım nasıl bir hastalıktır, hastalığı neler kötüleştirir ve bunlardan nasıl korunulur, hastalığın atakları olduğunda neler yapmalıdır, tedavide kullanılan ilaçlar nelerdir ve nasıl kullanılmalıdır, bu ilaçların yan etkileri nelerdir gibi pek çok alanda eğitilmeleri önemlidir.  Yapılan istişareler neticesinde Dünya Astım Günü’nün bu yılki teması"Astımda Eğitim Güç Verir: Bilgi Anahtardır"belirlenmiştir.” *HABER MERKEZİ

Obezite tüm dünya ile birlikte ülkemizde de hızla artmaktadır. Dünya Obezite Federasyonu’nun 2023 yılı raporunda 2020’de yaklaşık 1 milyar kişinin (her 7 kişiden 1’i)obez olduğu bildirilmiştir.

Obeziteden korunma ve obezite ile mücadelede en önemli iki unsur sağlıklı beslenmek ve fiziksel aktivitenin arttırılmasıdır.

Sağlıklı yaşam için yetişkinlikte haftanın en az 5 günü ve günde en az 30 dakika orta şiddetli veya haftada en az 75 dakika yüksek şiddetli; çocukluk çağında ise günde en az 60 dakika orta veya yüksek şiddetli fiziksel aktivite yapılmalıdır.

Obezite de dahil, beslenme ile ilişikli kronik hastalıkların gelişimini önlemek için sağlıklı beslenme kültürünün edinilmesi önemlidir. Bunun için bazı temel öneriler şöyle özetlenebilir;

Beden kütle indeksinin 20,0-24,9 kg/m2 arasında olması sağlanmalıdır.

Küçük yaşlardan itibaren vücut ağırlığı, kan basıncı, kan şekeri düzeyi, kan yağları ve kemik sağlığını olumlu yönde etkileyecek sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanılmalıdır.

Sağlıklı bir vücut ağırlığının korunması sürdürülebilir olmalı, sık kilo alıp vermekten kaçınılmalıdır.

Besin çeşitliliği artırılmalı, her öğün her besin grubunda yer alan besinlerden biri seçilerek gereksinim kadar tüketmeye özen gösterilmelidir.

Sıvı tüketimi artırılmalı; günde en az 8-10 su bardağı (2,5-3 litre) su tüketilmelidir.

Toplam ve doymuş yağ alımı azaltılmalıdır. Tüketilen doymuş yağ miktarı günlük alınan toplam enerjinin %10’unu aşmamalıdır.

Sebze ve meyveler mevsiminde ve günde en az 400 g tüketilmelidir.

Düzenli yemek yeme alışkanlığı edinilmeli ve geç saatte yemek yemekten kaçınılmalıdır.

Obezitenin Tedavisi Nasıl Yapılır, Nerelere Başvurulur?

 Obezite tedavisinin başarılı bir şekilde yürütülmesi için; “diyet, egzersiz ve davranış değişikliğini” içeren üçlü tedavi programı; hekim, diyetisyen, fizyoterapist, egzersiz uzmanı ve ihtiyaç halinde psikiyatrist ve psikolog gibi meslek gruplarından oluşan bir ekip tarafından uygulanmalıdır.

Fazla kilolu ve obez bireyler, beslenme ile ilgili konularda doğru bilgi edinmek ve diyet tedavisi almak için İl-İlçe Sağlık Müdürlükleri, Toplum Sağlığı Merkezleri ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde verilen beslenme/obezite danışmanlığı hizmetinden de yararlanabilirler. *HABER MERKEZİ

Yanlış ara öğün zamanlaması

Çocuklarda ara öğün ve ana öğünün birbirine yakın olması iştahsızlığa neden olabilir. Çocuğun henüz acıkmadan masaya oturması öğündeki besin tüketimini azaltır. Bu nedenle iştahsız çocuklarda öğünler arasına en az 2-2,5 saat konulmalıdır ve çocuğun sürekli atıştırma halinde olmamasına dikkat edilmelidir. Bununla birlikte, ara öğünlerde tüketilen öğünün yoğunluğu da acıkma süresini etkileyebileceğinden hafif ara öğünler hazırlanmalıdır.

Fazla meyve ve süt tüketimi

Çocuklarda meyve ve süt sağlıklı beslenmenin önemli bir parçası olsa da bu besinlerin aşırı tüketimi çocuğun diğer besinlere karşı iştahını azaltarak yetersiz beslenmesine neden olabilir. Meyve ve süt çocukların tüketmeyi sevdiği gıdalardan olduğundan tüketim miktarını kaçırabilirler ve ebeveynler de bu besinlerin sağlıklı olduğu gerekçesiyle porsiyon kontrolünü göz ardı edebilirler. 6-12 aylık çocuklarda günde 1 porsiyon, 12-24 aylık çocuklarda günde 2 porsiyon, ileri yaşlarda ise günde 2-3 porsiyon meyve yeterlidir. Çocuklarda süt tüketiminde ise günde 1-2 su bardağı süt geçilmemelidir.

Hazır atıştırmalıklar

Cips, çikolata, bisküvi gibi hazır ve işlenmiş gıdalar yoğun miktarda yağ ve şeker içerir. Bu tarz atıştırmalıkların tüketimi çocuğun iştahını olumsuz etkiler. Çocuğunuza hazır atıştırmalıkları vermek yerine ev yapımı kek, kurabiye gibi sağlıklı alternatifler sunabilir ve porsiyonuna dikkat ederek ara öğünlerde verebilirsiniz.

Mide hacmini sıvıyla doldurmak

Çocukların mide hacimleri oldukça küçüktür. Yemekten hemen önce veya yemek sırasında su, meyve suyu, ayran gibi sıvı gıdaların tüketimi mide hacimlerinin önemli bir kısmını kaplayarak doygunluğa neden olur ve besin tüketimlerini azaltabilir. Bununla birlikte, iştahsız çocuklarda öğünlerdeki çorba tüketiminin en sona bırakılması da faydalı olabilir.

Açlık sinyallerine duyarsızlık

Yemek yemek istemeyen bir çocuğu zorla yedirmeye çalışmak çocuğun yemekten iyice uzaklaşmasına neden olabilir. ‘’Kendini aç hissetmiyorsan devam etmeyebilirsin’’ deyin, onun açlık sinyallerine karşı duyarlı olduğunuzu gösterin ve geri çekilin. Evet, belki çocuğunuz o öğünde yeterli besin alamayacak ama kısa bir süre sonra acıktığında öğünde doymanın gerekliliğini keşfedecek ve kendi bedenini daha iyi dinlemeyi öğrenecek. *İBRAHİM AMAÇ

DOĞRU ŞEKİLDE TÜKETMEYE DİKKAT!

Aşurenin içerisinde kullanılan şeker miktarına dikkat edildiği takdirde günde 1 kase aşure tüketilebileceğini söyleyen Diyetisyen Amaç şu şekilde konuştu: ‘Aşurenin sağlığa zarar vermemesi için kullanılan şeker miktarına dikkat etmemiz gerekiyor. Normal aşure tariflerindeki şeker miktarına göre daha az şeker ekleyerek daha hafif bir aşure yapabiliriz. Aşure tatlı tadını eklediğimiz rafine şekerden değil içerisinde bulunan meyvelerin şekerinden alması daha sağlıklı olmasını sağlar. Aşure aç karnına ve fazla porsiyonda tüketilmemelidir. Sağlıklı bir öğünden 2-2.5 saat sonra ara oğün olarak tüketilebilir. Özellikle diyabeti olan bireylerin çok dikkat etmesi gerekir. Bunların haricinde ise bireyleri ani kan şekeri oynamalarına bağlı olarak kontrol edilemeyen açlık krizlerine yönlendirebilir. Bu noktada aşurenin sağlığımıza zarar vermemesi için doğru zamanda ve doğru porsiyonda tüketilmesi gerekir’ şeklinde konuştu. *İBRAHİM AMAÇ

“Ter kaybıyla birlikte, vücutta mineral kaybı çok fazla oluyor”

Havaların ısınmasıyla su kaybının fazla yaşandığını belirten Diyetisyen Şükriye Amaç, “Özellikle bu dönemde ter kaybıyla birlikte, vücutta mineral kaybı çok fazla oluyor. Mineral kaybı da vücudumuzdaki birçok organımızın fonksiyonları üzerinde zararlı etki bırakabiliyor. Özellikle kalpten başlayarak bütün organlara etkisi oluyor maalesef. Zararlı bir etkisi kalıyor. Bu yüzden ortalama olarak söyleyecek olursak, günlük yetişkin bir insanın tüketmesi gereken su miktarı 8-10 su bardağı. Bunu ayarlayacağız dersek kilonuzla ilgili küçük bir hesap yapabiliriz. Bir kilo başına ortalama 30 milimle birlikte bu hesabı yapabiliriz. Örnek verelim 50 kilo bir kişi otuzla çarptığımız zaman bin 500 yapar. Yani bir buçuk litre su tüketimi birisi için geçerli olacaktır. Bunun üzerine çıkabiliriz elbette. Bir problem yok. Buna ek olarak günlük mineral kaybımızı yerine koymak için su tüketiminin yanına günde 1 bardak şekersiz doğal maden suyu ekleyebiliriz” dedi.

“Standart olarak 2 ile 2 buçuk litre su tüketimimizin üzerine mutlaka eklemeleri gerekiyor”

Amaç, “Özellikle emziren annelerimizde bu çok büyük sıkıntı yaşatabilir. Su kaybı, mineral kaybı çok yaşarlar ve mutlaka su tüketimini arttırması gerekiyor. Spor yapanlar ya da fiziksel aktivitesi artanlara, ekstra sıvı kaybı yaşayacağımız için terleme özellikli yine su tüketimini onlar da mutlaka daha fazla artırmaları gerekiyor. Yani bizim standart olarak 2 ile 2 buçuk litre su tüketimimizin üzerine mutlaka eklemeleri gerekiyor” şeklinde konuştu. *İBRAHİM AMAÇ

“Böbrekler inanılmaz küçük organlardır. Her gün yaklaşık 200 litre kanı işlerler, fazla su ve atık ürünlerden kurtulurlar, toksinleri atarlar ve vücudun düzgün çalışmasını sağlarlar. Böbrekler vücuttan toksinleri ve atıkları çıkaramazlarsa vücutta birikerek böbreklerin, karaciğerin ve diğer organların normal işlevini engelleyerek halsizlik, mide ağrısı, baş ağrısı, su tutma ve diğer sorunlara neden olurlar. Toksinlerin ve atıkların birikmesi ayrıca böbrek taşlarına, bir golf topu boyutuna ulaşabilen bir kristal kütlesine veya işlenmemiş minerallere yol açabilir. Böbrek taşları yetişkinlerin yüzde 10-15'ini etkiler, ancak beş yaşından küçük çocuklarda da bulunabilir. 

Neden böbreklerinizi temizlemelisiniz? 

Toksinleri ve atıkları vücudunuzdan dışarı atmanız için birkaç neden var. Örneğin, böbreklerinizi temizlemek işlevlerini iyileştirir ve şişkinliği azaltır. Aynı şekilde, böbreğinizi temizlemek, belirli yiyecekleri işleme, besinleri emme ve yiyecekleri enerjiye dönüştürme yeteneğinizi geliştirerek yorgunluğu önler. Atıkları ve toksinleri dışarı atmak, potansiyel enfeksiyonu önler ve mesane problemleri riskini azaltır. Benzer şekilde böbrekleri temizlemek ağrılı böbrek taşı olma ihtimalini azaltır, hormonal dengesizlikleri düzeltir ve akne, egzama ve kızarıklık gibi cilt kırılmalarını önler. 

*Elma Sirkesi 

Elma sirkesi, böbreklerin oksidatif stresini önlemede etkilidir. Vücuttaki antioksidan seviyesini yükseltir, kan şekerini dengeler ve kan basıncını düşürür, böbrek sağlığı için optimum koşulları oluşturur. Elma sirkesi, böbrek taşlarını eriten sitrik asit içerir. Sık sık elma sirkesi alımı da böbreklerdeki toksinleri temizler. 

* Barbunya Fasulyesi 

Barbunya fasulyesi sadece böbreğe benzemekle kalmaz, aynı zamanda böbrekteki atıkları ve toksinleri uzaklaştırır ve böbrek taşlarını etkili bir şekilde dışarı atar. Barbunya fasulyesi, böbreği temizlemeye ve idrar yolunun işlevini artırmaya yardımcı olan B vitamini, lif ve çeşitli mineraller açısından zengindir. 

* Limon Suyu 

Limon suyu doğal olarak asidiktir ve idrardaki sitrat düzeylerini yükselterek böbrek taşı oluşumunu engeller. Limon suyu ayrıca kanı filtreler ve atıkları ve diğer toksinleri temizler. Günlük seyreltilmiş limon suyu alımı, böbrek taşı oluşum oranını azaltır ve böbrek taşlarının en yaygın bileşeni olan kalsiyum oksalat kristallerini çözer. Böbrek taşı olan kişiler için limonu zeytinyağı ile birleştirmek taşların sorunsuz bir şekilde geçmesini sağlar. 

* Karpuz 

Karpuz hafif bir idrar söktürücüdür. Böbrekleri nemlendirir ve temizler. Ayrıca kardiyovasküler sağlığı iyileştiren ve böbreklerin iyi çalışmasını sağlayan likopen açısından da zengindir. Karpuz ayrıca idrarın asitliğini düzenleyen ve taş oluşumunu önleyen çok miktarda potasyum tuzu içerir. Aslında düzenli olarak karpuz yemek böbrek sağlığı için harikadır. 

* Nar 

Narın hem suyu hem de çekirdekleri bol miktarda potasyum içerir ve bu nedenle böbrek taşlarının düşürülmesinde etkilidir. Potasyum idrarın asitliğini düşürür, büzücü özelliğinden dolayı taş oluşumunu engeller, minerallerin kristalleşmesini azaltır ve böbreklerden toksinleri ve atıkları dışarı atar. 

* Fesleğen 

Fesleğen etkili bir idrar söktürücüdür. Böbrek taşlarını düşürür ve böbrek fonksiyonlarını iyileştirir. Fesleğen ayrıca kandaki ürik asit seviyesini düşürür ve böbrek sağlığını iyileştirir. Esansiyel yağlar ve asetik asit gibi bileşenleri böbrek taşlarını parçalar ve sorunsuz bir şekilde çıkarılmasını sağlar. Fesleğen aynı zamanda ağrı kesicidir. 

* Hurma 

Hurma 24 saat suda bekletilip çekirdekleri çıkarıldıktan sonra tüketildiğinde böbrek taşlarını eritmede ve atmada etkilidir. Hurma lif açısından zengindir ve böbrek taşı riskini azaltmaya yardımcı olur. Hurmanın içerdiği magnezyum böbrekleri de temizler. 

* Karahindiba 

Kurutulmuş organik karahindiba veya taze karahindiba kökü (yerden çekilmiş) kullanılarak yapılan çayın tüketilmesi böbreklerin temizlenmesine yardımcı olur. Karahindiba bir böbrek toniğidir, ancak aynı zamanda sindirimi iyileştirmek ve böbreklere ulaşan atıkları en aza indirmek için safra üretimini uyarır. 

Böbrekler için bir diğer etkili temizleme maddesi, idrar yollarını destekleyen, idrar yolu enfeksiyonlarıyla savaşan ve fazla kalsiyum oksalatı uzaklaştıran kızılcık suyudur. Pancar ve meyve suları, idrar asitliğini artıran, struvit ve kalsiyum fosfat birikimini önleyen ve böbrek taşı oluşumu olasılığını azaltan Betain içerir. Diğer etkili temizlik maddeleri hindistan cevizi suyu, salatalık suyu ve kirazlardır. 

1. MİDENİZİ REZENE ÇAYI İLE RAHATLATIN:

Uzun açlık süresinin ardından artan besin tüketimi sonucu mide krampları, mide yanması, reflü, hazımsızlık gibi bir takım şikayetlerde artış olabilmektedir. Bu şikayetleri en aza indirebilmek için ramazan ayında tükettiğimiz besinlerin pişirilme yöntemlerine dikkat etmenizde fayda var. Çok yağlı ve kızartılmış yiyecekler yerine ızgara, fırında, haşlama veya buğulama yöntemlerini tercih etmeniz mide ile ilgili sıkıntılarınızı azaltacaktır. Ama bu dikkat etmelerinize rağmen hazımsızlık ve reflü gibi şikayetleriniz varsa, yemekten sonra içeceğiniz rezene çayı ile midenizde rahatlama sağlayabilirsiniz.

2. SİNDİRİM ŞİKAYETLERİNİZ İÇİN ZENCEFİL:

Ev yapımı limonatanın içine katacağınız birkaç yaprak nane ve az miktarda zencefil hem serinlemenize hem de sindirim sisteminizin rahatlamasına destek olacaktır.

Zencefil Smoothie

1 çay bardağı limon suyu

1 çay kaşığı rendelenmiş zencefil

1 çay bardağı portakal suyu

½ çay bardağı soğuk su

Tüm malzemeleri iyice karışana kadar rondodan geçiriyoruz. Hepsi bu kadar basit, afiyetle tüketiniz.

3. RAMAZANDA BARSAK HAREKETLERİ AZALIYOR

Ramazan ayının en büyük problemlerinden birisi kabızlık problemidir. Besin alımının uzun süre olmaması nedeniyle bağırsak hareketlerinde azalma olmakta ve buna bağlı olarak da bir çok kişide kabızlık yaygın olarak görülebilmektedir. Chia tohumu yüksek oranda lif içermesinden dolayı bağırsaklarınızın düzenli çalışmasında ve metabolizmanızın hızlanmasında çok etkilidir. Ara öğününüz için hem bağırsak hareketliliğini sağlayan hem de tatlı isteğinizi bastıran işte size chia tohumu içeren süper bir içecek daha:

Chialı Smoothie

1 su bardağı kefir

1 yemek kaşığı chia

1 çk hindistan cevizi

1 top sade dondurma

8 adet çilek

Chia tohumunu 1 su bardağı kefir içerisinde 1 saat buzdolabında bekletiyoruz ve sonra tüm malzemeleri blendrize ediyoruz.

4. MİNERAL AÇIĞINIZI GİDERMEK İÇİN NANELİ SODALI AYRAN:

Gün içerisinde kaybettiğiniz mineral ve sıvı açığını yerine koymak için iyi bir protein kaynağı olan ve doygunluk sürenizi uzatan evde yoğurttan yapacağınız ayran çok iyi bir tercih olacaktır. Ayranın içerisine birkaç yaprak nane ve su yerine sade maden suyu katarak yemek sonrasında midenizin rahatlamasını da sağlayabilirsiniz.

5. KOMPOSTO İLE KAN ŞEKERİNİ DENGELEYİN:

Gün içerisinde açlığa bağlı olarak düşen kan şekerinizin çabuk toparlanmasını sağlamak için evde hazırladığınız şekersiz kompostoyu orucunuzu su ile açtıktan sonra tüketebilirsiniz. Böylece kan şekeri düşmesine bağlı yaşayacağınız yorgunluk halini uzaklaştırmış ve toparlanmanızı daha kısa sürede sağlamış olacaksınız. Aynı zamanda şeker eklemeden hazırladığınız komposto sizi rafine şeker alımından koruyarak kilo kontrolünüzü de yapmanızda da fayda sağlayacaktır.”

Hünnap

Çin Hurması olarak da bilinen meyve portakaldan 20 kat, elmadan ise 100 kat daha fazla antioksidan içermesi nedeniyle bağışıklık sistemini kuvvetlendiren en iyi yiyecektir diyebiliriz. Çinko mineralini içermesi vücudu güçlendirir. Ayrıca bu özelliği ile zayıflamada da etkilidir. Düşük glisemik indeksi ile şeker hastalarının tüketebileceği en sağlıklı meyveler arasındadır. Bağırsaklar bağışıklık sistemimizin kontrol merkezidir. Zengin lif içeriği bağırsaktaki yararlı bakterilerin sayısını arttırarak florayı düzenler soğuk algınlığını engeller. Hafızayı kuvvetlendirici ve tok tutucu özelliği ile okul çağı çocuklarında beslenmede önemlidir. Beslenme çantalarına eklenmelidir.

Yoğurt

Probiyotikler bağırsaklardaki yararlı bakterilerin sayısını arttırarak vücudumuzun savunma mekanizmasını güçlendirir. Yapılan çalışmalar düzenli yoğurt tüketiminin hastalık süresini %20 oranında kısalttığını kanıtlamıştır. Ayrıca çinko minerali içerir, vücudun koruma kalkanını güçlendirir.

Zerdeçal

Demir, potasyum, B6, C Vitamini gibi değerli vitamin ve mineraller içerir. Demir, yeni kan hücrelerinin oluşumunu sağlayarak bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Ayrıca hücrelere oksijen taşıdığı için çocuklarda beslenmede çok önemlidir. Ayrıca zerdeçalda bulunan ‘kurkumin’ doğal bir polifenoldür ve hücre parçalanmasını engeller. Kuvvetli antioksidan özelliği ile vücudu hastalıklardan korur.

Mantar

Vücudun bağışıklık sisteminin bekçileri olan beyaz kan hücresi yapımını arttıran mantar, hastalıklara karşı direnci arttırır. Bunun yanında protein içeriği kırmızı etin yerini tutacak kadardır. Proteinler antijen özelliği taşıması ve hücre yenilenmesini sağladığı için günlük beslenmede önemli olduğu kadar hastalıklarda beslenmede de oldukça önemlidir. Birçok zehirli türünün bulunması nedeniyle tüketim konusunda kültür mantarı tercih edilebilir.

Balık, Badem

Badem çinko ve omega-3 içeriği sayesinde bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Balık da omega-3 yağ asitlerini içererek vücudu hastalıklardan korur. Çocukların beyin gelişimi ve hafızasının kuvvetlenmesi için oldukça önemlidir. Bademe beslenme çantasında mutlaka yer vermelidir.

ÇÖREK OTU KUR'AN-I KERİM’DE İSMİ GEÇEN BİR BİTKİDİR
Birçok kesimden insanın çörek otu yağını tercih edilerek, “Çörek otu Kur'an-ı Kerim’de ismi geçen bir bitkidir ve şifalı olduğu buyrulmaktadır. Bundan dolayı da bunu bilen müşterilerimiz özellikle tercih ediyor.” Saç dökülmesinden mustarip olan kadın müşterilerin de bu yağa rağbet gösterdiğini söyleyen aktarlar “Saç bakımında ve saç dökülmesine karşı çözümler sunduğu için kadın müşterilerimizin ilgisi yüksek. Aynı zamanda kadın hastalıklarının giderilmesine de önemli ölçüde yardım oluyor” diye belirttiler.

Öncelikle bir kişiyi değerlendirirken mevcut durumu, yaşam koşulları, bireysel özellikleri göz önüne alınmalıdır. Kişinin daha önceki yaşamında nasıl bir birey olduğu ve hangi durumların değiştiği irdelenmelidir. Bazen yalnızca iş seçimindeki yanlışlar veya fark edilmeyen bir iş baskısı veya yaşam koşullarının zorlayıcılığının, sinirlilik ve tahammülsüzlükle sonuçlanabileceğini bilmemiz gerekir. Sevdiği işi yapmayan birinin daha tahammülsüz, hayalindeki ofisi açmış bir kişinin ise daha mutlu ve tahammül düzeyi yüksek olabileceğini tahmin edebiliriz.

Ancak yalnızca bir konu üzerinden durumu özetlememek gereklidir. Şehir yaşamı, ekonomik sorunlar, iş ve gelecek kaygısı artan toplumlarda ve pandemi de göz önüne alınırsa, bu tarz yakınmaların daha fazla olması ise beklenen bir sonuç olacaktır.

Bunların yanında yine diğer psikiyatrik hastalıklar veya tıbbi durumlar da sinirlilik ve tahammülsüzlüğü yaratabileceği akılda tutulmalıdır. Pandemi gibi dünya genelindeki çoğu canlıyı etkilemiş bir hastalığı ve bunun insanlar üzerinde yarattığı psikolojik etkiyi göz önüne alırsak, insanların dönemsel olarak birbirine tahammülünün azaldığı anlaşılabilir bir durumdur. Ancak bunun bir bozukluk veya kişinin yaşamını, sosyal, mesleki ve bireysel anlamda etkileyen bir neden olması halinde, yardım almak en uygun seçim olacaktır.”

Diyet psikolojisinin kilo verme süreçlerini çoğu zaman olumsuz etkiler. Diyet değil de sağlıklı beslenmeyi alışkanlık haline getirmek gerekir. Kilo vermek aslında kolaydır. Defalarca diyete başlayıp başarısız olmuş ve verdiği kilonun iki, üç katını geri almış insanlarla çalışıyoruz. Bu insanlar diyet yapmaktan yorgun düşmüş, psikolojik olarak yıpranmış, kilo veremeyeceğine inanmış kişiler oluyor ve bu durumda bile ilk haftadan itibaren kolayca kilo vermeye başlıyorlar. Danışanlarımızın yaşadığı mutluluktan çok şaşkınlık oluyor çünkü kilo vermenin zor olduğunu düşünüyorlar çünkü diyet yapmak ve diyete sadık kalmak çoğu zaman zor geliyor ve haksız da sayılmazlar.

KALORİSİZ BESLENME İLE AÇ KALMADAN NASIL KİLO VERİLİR?

Diyet kelimesinin insanlarda “aç kalma korkusu”nu tetikler, kilo vermeyi asıl zorlaştıran bu açlık korkusudur; Kalorisiz beslenme ile kilo vermek kolay çünkü aç kalma ihtimali yok, yoksunluk hissi yok. Bunu yerine sağlıklı besinlerle porsiyon sınırlaması olmadan doyana kadar yiyerek sağlıklı ve kalıcı bir şekilde kilo vermek var.

KALORİSİZ BESLENME NEDİR?

Kalori hesabına dayanan diyet listeleri ile kilo verilse bile sonradan geri alınabilir, Kalorisiz Beslenme modelini kalıcı ve sağlıklı olarak kilo vermek amacıyla geliştirdiğini ve Kalorisiz Beslenme planını bir diyet listesi olarak değil bir tür sağlıklı beslenme farkındalığı olarak tasarlar. Yakın zaman kadar yaygın olarak kullandığımız diyet listeleri ve kalori hesabı, yani klasik diyet yaklaşımı artık yerini kişiye özel beslenme içeriklerine bırakıyor. Bu noktada kişiye iyi gelen ve yaramayan besinlerin analiz edilmesi gerekli.

Kalorisiz beslenme, bu analiz üzerine kurulu bir sistem. Kişiye iyi gelen sağlıklı besinlerden oluşan, öğünlerde porsiyon sınırlaması ve kalori hesabı yapmadan, özellikle doyana kadar yemek yemesini istiyoruz çünkü asıl hedefimiz pankreasın sağlıklı bir şekilde çalışması. Böylece ani şeker düşmeleri olmuyor, açlık krizi, yeme atağı, sürekli açlık gibi durumlar yaşanmadığı zaman da kilo vermek konforlu hale geliyor.”

KALORİSİZ BESLENME İNSÜLİN DENGESİNİ DESTEKLİYOR

Kalorisiz Beslenme modelini tercih edilmenin önemli nedeni ise; Açlık-tokluk hormonları iyileştiğinde beslenme bozukluklarının da iyileştiğidir. Peki bu neden önemli? Kilo verememek ya da diyete devam edemiyor olmaktan şikâyet eden çok sayıda kişiden aynı şeyi duyarız “Hep açım, hiç doymuyorum, sürekli yemek yemek istiyorum, sanki midemde bir kala delik var…” bu gibi yakınmaların altında yatan neden de genellikle aynıdır: İnsülin Direnci veya bir adım sonrası olarak Diyabet.

AÇLIK HİSSİ OLUŞMADAN TOKLUK HİSSİNE ULAŞAMAYIZ!

Kalorisiz beslenme işte bu noktada işimize yarayan bir beslenme modeli çünkü bu beslenmede amacımız sofradan doyarak kalkmak ve bir sonraki öğüne kadar, ara öğün yapmadan tokluk hissini koruyarak açlık hissine karşı direnci yükseltmek. Bu da şu yüzden önemli açlık hissi oluşmadan tokluk hissine ulaşamayız.

AZ AZ SIK SIK YEMEK AÇLIK-TOKLUK DENGESİNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Uzun açlık süreleri yaratmanın sağlıklı ev uzun bir yaşam ve doğal olarak formunu korumanın en basit yoludur. Günde iki ya da en fazla üç ana öğün şeklinde beslenmek en doğru sistemdir. Kalori hesabına dayalı diyetlerde uygulanan az az ama sık sık yeme, öğünler arasındaki süre kısaldığı için açlık tokluk hormonlarının çalışma sistemine zarar veriyor. Üstelik bedenin tek işi, günde altı öğün beslendiği için, vücuda giren besini işlemekten ibaret oluyor. Oysa metabolizmanın hücre yenilemek gibi çok daha önemli görevleri vardır.

Aralıklı Oruç (İF- İntermediate Fasting), öğün modeli olarak tercih edildiğinde 8-16 veya 18-6 ya da 14-10 gibi beslenme aralıkları ile uzun açlık süreçleri elde ederiz. Bu sayede otofaji dediğimiz ölü hücre temizliği ve yeni hücre üretimini aktif hale getirir.

Diş fırçalama alışkanlıklarımızın diş aşınması üstüne etkileri şu şekildedir.

Diş Fırçalama Yöntemleri: Dairesel hareketle her diş yüzeyini eşit şekilde fırçalamak önemlidir.

Diş Fırçalama Kuvveti: Özellikle dişeti kenarındaki hassasiyet yaratan alanların oluşmaması için aşırı kuvvet uygulayarak diş fırçalanmamalıdır. Yapılan araştırmalar fırçalama kuvvetinin artmasının dişlerini temizlenmesi üzerinde olumlu bir etki yaratmadığını göstermiştir.
 

Diş Fırçalamaya Harcanan Süre: Fırçalama esnasında tüm dişlerin eşit süre fırçalanması gerekir. Özellikler diş arkında köşede yer alan köpek dişleri en uzun fırçalanan ve dolayısıyla en çok aşınan dişler olmaktadır.

Diş Fırçalama Sıklığı: Yapılan çalışmalarda, diş fırçalama sıklığının ve dişle fırça arasındaki temas süresinin aşınma derecesini etkilediği gösterilmiştir. Günde 2 defadan fazla diş fırçalamanın, dişlerin aşınmasında etkili olabileceği düşünülmektedir. İyi bir oral hijyene sahip yaşlı bireylerde, derin aşınma lezyonlarının görülme nedeninin fırçalama sıklığıyla ilgili olduğu söylenebilir.
 

Diş fırçalamanın başlatıldığı bölge ve dişlerin pozisyonları: Lezyonların daha çok ağzın sol tarafında görülme eğiliminin nedeni, toplumda sağ elini kullanan kişilerin baskın olmasındandır. Sağ elini kullanan kişiler fırçalama işlemine doğal olarak ağzın sol tarafından başlarlar. Yapılan çalışmalarda dişlerin dental arktaki pozisyonlarının aşınma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir, eğer dişler arkın önünde konumlanmışlarsa travma ve aşınmaya daha fazla maruz kalmaktadır.

Diş Fırçasının Şekli ve Kıl Sertliği: Diş fırçaları, kılların yapıldıkları materyalin tipi, sertliği, boyutları ve fırça başındaki yerleşimlerine bağlı olarak sayısız varyasyon gösterebilirler. Diş fırçalarının kılları yumuşak, orta sertlikte ve sert olarak sınıflandırılır. Yeni geliştirilen diş fırçalarında kıllar boyut olarak ve yerleşim açısından farklı şekillerde kombine edilirler. Fırça kılları ve diş macunu arasındaki etkileşim de çok önem taşımaktadır. Sert bir fırça, yumuşak olana göre standart bir macunla birlikte kullanıldığında daha aşındırıcıdır. Ağız içi durumunuza göre diş hekiminizin önereceği diş fırçalarını kullanmak uzun vadede diş aşınmasının önlemede önemlidir.

Diş macunlarının aşındırıcı özelliği: Diş macunlarında bulunan aşındırıcılar, bakteriyal plağın hızlı ve etkin şekilde dişten uzaklaştırılmasında, bunun yanı sıra dişlerde meydana gelen renklenmelerin giderilmesinde önem taşırlar. Ayrıca diş macunu kullanımı temizleme etkisi sebebiyle, fırçalama süresini de oldukça azaltmaktadır. Fakat unutulmamalıdır ki fazla miktarda macun kullanımı bu aşındırıcılar sebebiyle dişte madde kaybına neden olabilirler. Bununla birlikte diş macunu, su ya da ağız sıvılarıyla yumuşatılmadan önce daha fazla aşınmaya neden olabilmektedir.

Rutin diş hekimi muayenesinde tespit edilen diş aşınması için hekiminiz dişlerdeki aşınmanın devam etmesini engellemek ve dişleri korumak için koruyucu önlemler, kötü estetiğe ve hassasiyetle ile birlikte ağrıya sebep olacak kadar ilerlemiş durumlarda restoratif tedaviler planlayabilir.

Koruyucu önlemler:

Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi: Asitli gıda ve içeceklerin, kabuklu sert gıdaların (sert beyaz leblebi gibi) tüketiminin azaltılması önemlidir.

Diş fırçalama alışkanlıklarının değiştirilmesi: Diş hekiminizin önerdiği süre, sıklık, tekniğe ve diş fırçasıyla fazla kuvvet uygulamadan dişler fırçalanmalıdır.

Koruyucu splint uygulanması: Diş sıkma alışkanlığı olan hastalara uygulanan koruyucu plak dişlerin birbiri üzerine uyguladığı kuvveti azaltarak aşınmayı engeller.

Tedavi edici yöntemler:

Hassasiyet olan dişlere uygulanan tedaviler: Aşınma sonucu incelmiş veya tamamen ortadan kalkmış mine dokusu hassasiyetin en temel sebebidir. İncelmiş mine bölgelerine diş hekimi tarafından uygulanan hassasiyet giderici vernikler ve LASER uygulamaları, oldukça başarılı sonuçları olan tedavilerdir. Mine dokusunun tamamen ortadan kalktığı bölgelerde estetik dolgu uygulamaları hem hassasiyeti hem de kötü estetiği ortadan kaldırır.

Restoratif ve protetik tedaviler: Aşınmanın ileri derecede olduğu ağızlarda daha komplike tedaviler tercih edilmelidir. Bu tip durumlarda diş boyları kısalmış, alt ve üst çene ilişkisi değişmiş, diş renkleri koyulaşmıştır. Aşınmanın sebepleri belirlendikten sonra hekiminiz, uygun materyaller (Tedavi sonra aşınmanın devam etmemesi için) seçerek dişlere kuron ve köprü restorasyonları, onlay restorasyonları, lamina uygulamaları gibi tedavi seçeneklerinden oluşan doğru bir planlamayla dişleri eski sağlıklı form, renk boyut ve pozisyonuna gelmesini sağlayacaktır.

“Güne zinde ve enerjik başlamak için planlar yapıp, her güne daha yorgun kalkarız ve günümüz yorgun mutsuz geçer. Oysa ki enerjik olmak için yapılması gerekenler oldukça basittir. Sadece değişim istiyorsak değişmek için davranışlarımızı değiştirmeliyiz. İstediklerimizi eyleme geçirmediğimiz sürece değişim başlamayacaktır.

· Her gün aynı saatte kalkın

· Alarm ertelemeyin , ertelemek , yorgunluğu arttırmanın başlangıcıdır , kısa uykular derin olmadıkları için yorucudur.

· Güne su içerek başlamak yaşam enerjinizi hücrelerinize doldurmaktır. Ancak suyu içmeden önce çalkalamayı ihmal etmeyin , uyuyan mineraller uyansın , canlansın , haraketli su da yaşam vardır unutmayın.

· Uyku sorunu var ise gece odanızın karanlık olması önemlidir, uykudan önceki 30 dk mavi ekrandan uzak durmalısınız ki uykuya geçişte beyninizin o ışıktan, radyasyondan uzaklaşıp, dingin kalmaya ihtiyacı vardır.

· Her gün 2 dk sessiz alan oluşturun. Sadece 2 dk telefon, tv den uzak gözlerinizi kapatıp sessizliğin sesini dinleyin, beyninize nefis bir detox olacaktır.

Bunların yanı sıra güne enerjik başlayıp, devam ettirmek için yararlanacağınız besinler ;

Uyanır uyanmaz 1-2 bardak kaynamış su içine 1 dilim limon, 2 adet karanfil ve 1 çay kaşığı taze zencefil ekleyin. Ilıyınca için metabolizmanız hızlansın

TAM TAHILLAR VE YULAF

· Kompleks karbonhidrat ve lif içeriği ile gün boyu kan şekerinizi dengeler. Çinko ve B vitaminleri içerir. Tam tahıllar antioksidan etkisi yüksek E vitaminin de kaynağıdır. Kahvaltınızda; tam buğday unundan ekmek, yulaf ezmesi, buğday ruşeymi de tüketebilirsiniz. Glutensiz olanları tercih edip , şayet gluten hassasiyetiniz varsa önlemiş olursunuz.

KİNOA

Karbonhidrat kaynağı ve protein içeriği yüksektir., magnezyum zenginidir gün boyu halsizlik hissedenler için kahvaltıda ya da öğlen salata ile tüketebileceğiniz kompleks karbonhidrat ve posa kaynağıdır.

ÇİĞ BADEM

Bitkisel proteinin kaynaklarından badem doymamış yağ asitlerinden zengin oldukça zengindir . Ara öğün olarak ya da kahvaltıda 10 adet çiğ badem badem tokluk hissini artırır, enerji verir, bilişsel performansı geliştirir. İçerdiği; fosfor, kalsiyum, demir, potasyum, magnezyum, çinko, A, B, C ve E vitamini sayesinde multivitamin alarak güne başlamış gibi hissetmeniz mümkün.

C VİTAMİN DEPOSU MEYVELER

Greyfurt , portakal, mandalina, çilek, kivi, yaban mersini meyveleri tam bir C vitamini deposudur . C vitamini, vücudun antioksidan kapasitesini artırarak stresin zararlı etkisini azaltır. Sabah kahvaltınızda antioksidan, C vitamininden zengin sebze ve meyvelerden tüketerek güne zinde başlamış olursunuz . Ayrıca domates , tüm yeşillikler , kapya ve yeşil biber ile kahvaltınız enerji bombası haline döner.”

*Yaşam temposunun yoğun oluşundan kaynaklı genellikle yemeği ne kadar çiğnediğimize hiç dikkat etmiyoruz. Bilinçsizce hızla çiğneyip; bir an önce yutarak yemeklerimizi sonlandırıyoruz. Oysa ki; sindirimin sürecinin ilk adımı olan çiğneme oldukça önemli.

*Çiğneme hareketi ile besinlerden elde ettiğimiz enerjiyi arttırıyoruz çünkü doğru ve iyi çiğneme besinlerin daha küçük parçalara ayrılarak sonraki aşamalarda emilimini arttıracaktır.

*Kilo kontrolünde de yine çiğneme hareketi etkilidir. Çok yaygın olarak bilinen bir bilgiyi tekrarlamak gerekirse; beynin doyma sinyalini alması zaman alır. Hızla yemek yiyen ve az çiğneyen kişiler bu nedenle ihtiyaç duyduklarından çok daha fazlasını tüketirler.

*Çok çiğneme hareketi demek; yiyeceklerin tükürükle daha fazla buluşması demektir. Tükürük salgımızda pek çok sindirim enzimi içerir ki bu da mide ve bağırsaklardaki sindirimi kolaylaştırır.

*Çiğneme hareketi aynı zamanla diş sağlığı içinde gereklidir. Dişleri tutan kemik ve kasların çalıştırılması bu dokuların gelişimi için ve tükürük salgısı da dişlerin temizlenmesi için faydalıdır.

*Başta da söylediğimiz gibi; besinlerin bir kısmı ağızda tükürük ile parçalarına ayrılıyor. İyi çiğnenmemiş besinler bağırsağa ulaştığında yine iyi sindirilemiyor ve bağırsak florasını tahribe, gaz, şişkinlik, kabızlık gibi durumlara neden olabiliyor.

*Hızla çiğnemek aynı zamanda besinlerden aldığımız tat ve lezzeti düşürerek yeme davranışı bozukluklarına neden olabiliyor.

*Doğru çiğneme için bir sayı olmamakla birlikte önemli olan yeme davranışının bilincinde olmak. Küçük lokmaları ağzınıza alarak başlamak; yavaş ve farkındalıklı bir yeme hareketi benimsemek, ağızındaki yiyeceğin tamamen püre haline dönüştüğünü hissedene dek çiğnemeye devam etmek ve yutmak, yutmanın ardından yeni bir lokmayı ağzınıza sokmak doğru adımlar olabilir.”

GÖRME KAYIPLARINA NEDEN OLABİLİYOR

Gözümüzün sinirlerden oluşan ve ışığı algılayan bölümü olan retina bitişik olduğu besleyici dokudan ayrıldığı takdirde görmeyi ciddi şekilde tehdit eden retina dekolmanı ortaya çıkabilmektedir. Retina dekolmanının en yaygın gözlenen belirtilerinden biri ışık çakmaları olarak ifade edilen görme problemidir. Ayrıca retina dekolmanı hastaları gözlerinin önünde uçan cisimler görebilmekte, görme alanı içerisinde gri-siyah perde ortaya çıkabilmekte, göz kırpıldığında geçmeyen görme bulanıklıkları ya da görme kayıpları ile karşı karşıya kalabilmektedir. Periferik retina dejenerasyonu hastalarında oluşabilen retina dekolmanı, ayrıca göze alınan travmalara, ileri yaşa ya da yüksek miyopiye bağlı olarak da gelişebilmektedir. Retina dekolmanı, genellikle orta yaşın üzerinde oluşur ancak her yaşta ortaya çıkması mümkündür. Erken teşhis ve tedavi edilmemesi halinde kalıcı- görme kayıplarına neden olması mümkündür.

ERKEN TEŞHİS ÖNEM TAŞIYOR

Retina dekolmanı tedavisinde erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir. Ameliyat yöntemi, birçok faktör göz önünde bulundurularak belirlenmektedir. Retinanın birleşik olduğu dokudan ne kadar ayrıldığı, retina yırtıklarının sayısı, yırtığın büyüklüğü ameliyat yöntemini etkileyen faktörlerden bazılarıdır. Erken dönemde gelen hastalarda retina yırtığı çevresi argon lazer ile kapatılabilir. Bu durumda retina dekolmanı ameliyatlarına gerek kalmayabilir. Hekim tarafından ameliyata gerek görülmesi halinde ameliyat yöntemine karar verecek olan yine göz muayenesini yapan hekimdir. Muayene esnasında retina dokusu ve çevresindeki bozulmuş, delinmiş, yırtılmış alanları belirlemek adına göz bebekleri damla yardımı ile genişletildikten sonra göz içi çeşitli mercekler kullanılarak bio mikroskop ile çepeçevre incelenir. Herhangi bir nedenle dekolman bölgesinin tespit edilemediği durumlarda göz ultrasonografisine başvurulur.

 AMELİYAT GEREKEBİLİR

Dekolman cerrahisinde kullanılan yöntemlerden biri dıştan çökertme yöntemi (skleral çökertme yöntemi) olarak bilinmektedir. Yöntem ile retina yırtığı bölgesi hizasında göz küresi duvarına sert silikondan bir parça konulur ve retina yırtığı kapatılır. Yırtığın kapanmasını ardından dekolmanın neden olduğu sıvı emilir ve iyileşme tamamlanır.

Eğer retina dekolmanına sebep olan yırtıklar çok sayıda ise, büyükse, yerleşimleri alışılandan farklı ise, yırtık saptanamıyor ise, eşlik eden başka hastalıklar varsa (göz içi kanaması gibi) ya da dekolman oluşumunun üzerinden zaman geçmiş ise vitrektomi ameliyatı uygulamak gerekebilmektedir. Vitrektomi, göz içini dolduran jel kıvamındaki sıvının (vitreusun) cerrahi olarak çıkartılması ve yerine sıvı, hava, gaz ya da silikon yağı konulmasıdır. Vitrektomi ameliyatından sonra hekimin reçete ettiği damlanın kullanılması ve hekim önerilerinin dikkate alınması önem taşımaktadır.

Erişkin bir insanda kan basıncı büyük(sistolik) 120 mmHg, küçük (diastolik) 80mmHg olması beklenir. Yaş ve fizyolojik durumlara göre bu değerlerde 5-10 mmHg basınç değişiklikler görülebilir. Ancak büyük tansiyonun 130 mmHg üstü, küçük tansiyonun 85 mmHg üstü olması ve bu durumun süreklilik göstermesi hipertansiyon olduğunu gösterir. Tanısı ve tedavisi önemlidir. Mutlak suretle profesyonel destek alınmalı hekim kontrolü altında olmak gerekir. Hipertansiyonun nedenleri arasında az önce bahsettiğim sistemlerin bozukluğu eklenmiş olabileceğinden sistemik muayene ve tarama şarttır.

Kan vücudumuzu bir ağ gibi saran damarlar içerisinde akarak hareket eder. Kan yapısı gereği belirli bir akışkanlığı olan sıvıdır ve damar içerisindeki yolculuğu esnasında etrafına belirli bir basınç uygular. Tüm bu basınçların toplamı pompa fonksiyonu için kasılıp gevşeyen kalp için bir yük oluşturur. Özetle yükselmiş kan basıncı kalp kası için fazladan yüktür. Çünkü kalp her kasıldığında önündeki bu yüksek basıncı yenmek isteyecektir. İlerleyen zamanda bu durum kalp kasının daha fazla çalışmasına, büyümesine ve yorulmasına daha sonrada kasılma fonksiyonlarını kaybetmesine neden olacaktır. Bu durum hipertansif kalp yetersizliğini tarif ederki sonuçları oldukça üzücüdür ve tedavisi meşakkatlidir. Kontrolsüz hipertansiyon sadece kalp büyümesi ve yetersizliği yapmakla kalmaz ne yazıkki. Kalbi çevreleyen , besleyen ve vücudumuzu saran tüm damar sistemine içten içe zarar verir. Damarların iç çeperindeki bütünlüğü sağlayan endotel dediğimiz hücreler üzerinde stres yaratır ve bu hasar ilerleyerek daha da derinleşir. Sonuç ise damar işlevinin bozulması ve buna ikincil damarda ani tıkanıklıkların oluşmasıdır. Tahmin edilebileceği gibi ani tıkanıklık damarın kanla beslediği alanın kansız kalması demektir ve buda ilgili organın hasarlanması ve iflasına neden olabilir. Şayet söz konusu damar kalp kasının kendisi olursa nasıl bir felaket olacağını tahmin etmek hiçte zor olmayacaktır. Netice itibarı ile vücudun tüm organları damar ağı ile çevrili olduğundan bu tehlikeli durum vücudumuzdaki tüm sistemleri ve organları tehdit eder.

Şayet baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı hissi, halsizlik, çarpıntı hissi, göğüste sıkışma, huzursuzluk, kulakta çınlama vb şikayetler oluyorsa ve yapılan ölçümlerde tansiyonlarınız yüksek ise mutlak suretle bir hekim kontrolüne gitmeniz gerekir. Hipertansiyon nedeni çeşitli olabileceği ve tüm sistemleri etkileyebileceği için böbrek, akciğer, hormon, göz , kalp, beyin başta olmak üzere ayrıntılı test ve muayenelerin yapılması gerekir. Mutlak suretle tedaviye başlanılması şarttır.

Tedavide öncelikle hayat kalitesini arttıracak önlemler alınmalıdır. Bunlardan başlıca olanları obezitenin önlenmesi, tuzlu ve yağlı gıdalardan uzaklaşılması, hareketli bir yaşam tarzı sayılabilir. Stresli ortamlardan uzaklaşmak, yaşam tarzımızı buna göre ayarlamak önem arz eder. Bunun dışında tedavi ise hastalığı ortaya çıkaran nedene yönelik olmalıdır. Şayet böbrek üstü bezlerinin çalışmasında bozukluk var ise veya farklı bir hormonal bozukluk var ise bu tedavi edilmelidir. Yine böbrek arterlerinin darlığı veya büyük damarlardaki tıkanıklıkların kontrolü ve tedavisi gerekebilir. Günümüz tıbbında birçok ilaç ile yüksek tansiyon hastalığı tedavi edilebilmektedir. Tıbta temel kural hastanın varlığıdır. Yani hastalık yok hasta vardır. Dolayısı ile aynı hastalığa sahip iki farklı bireyin tedavi uygulamaları farklılık gösterebilir. Uygun ilaç kullanımı ve söz konusu tedavi seçimi doktorunuzun tavsiyeleri ve danışmanlığı altında hasta ile birlikte karar verilerek yapılabilir.

YETERİ KADAR SU TÜKETİMİ ÇOK ÖNEMLİ

Organların ve metabolizmanın düzgün çalışmasını ve zararlı atıkların vücuttan uzaklaşmasını sağlayan su, yaz döneminde daha da önem kazanıyor. Sıcak havalarda terlemeye bağlı olarak sıvı kaybı yaşanabileceğini belirten Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Hüseyin Tapik, “Sıcakların etkisiyle artan terle çocuklarda su ve mineral kaybı sık sık görülebiliyor. Bunun için de yeterli miktarda su tüketimi büyük önem kazanıyor. Çocukları su içmeye teşvik etmek için bir sürahinin içine birkaç dilim limon ve taze nane koyarak güzel bir hoş koku yaratılabilir. Suyun yanı sıra evde hazırlanmış limonata, ayran ya da bol naneli cacık gibi probiyotik içecekler de tüketilebilir. Bu içecekler vücudun su ihtiyacını karşılamayla birlikte bağışıklık sistemini güçlendirerek, hastalıklardan korunmaya da yardımcı olur.” dedi.

VİTAMİN VE MİNERALLER DOĞAL BESİN KAYNAKLARINDAN ALINMALI

Yaz döneminde çocukların beslenmesine yönelik dikkat edilmesi gereken bir başka vücudun vitamin ve mineral gereksinimi olduğunu belirten Hüseyin Tapik “Vitamin ve mineral gereksinimin doğal besin kaynaklardan alınması çok önemli. Mevsimsel sebze ve meyveler tüketilerek vücudun vitamin ve mineral ihtiyacı en doğru şekilde karşılanmalıdır. Yaz mevsimin severek tüketilen ve vitamin deposu olan semizotu, patlıcan, biber, enginar gibi sebzeler ve karpuz, kavun, şeftali, kiraz ve üzüm gibi meyvelerin tüketilmesine özen gösterilmelidir. Bu ürünlerin organik sertifikalı doğal, sağlıklı ve güvenilir olduğunu mutlaka dikkat edilmelidir. Bunun yanı sıra uzun süre tok tutan, vitamin ve minerallerin ana kaynağı vücudun enerji ihtiyacını karşılamaya yardımcı olan Datça bademi, ceviz, fındık, kan üzümü gibi sağlıklı atıştırmalıklar tüketilebilir. Bununla birlikte sıcak havalarda yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da zaman zaman iştahsızlık yaşanabiliyor. Bu durumlarda çocuklara yemek yemeleri için ısrar edilmemelidir. İştahsızlığın tıbbi bir nedeni varsa doktor kontrolünde gıda takviye ürünleri alınabilir.” dedi.

YAZ AYLARINDA DA VÜCUDUN PROTEİN İHTİYACI MUTLAKA KARŞILANMALIDIR

Çocukların büyümesinde büyük katkı sunan protein ihtiyacını yaz döneminde de mutlaka karşılanmalıdır. Dengeli bir beslenmede, enerjinin yaklaşık %15’inin protein kaynaklı olması tercih edilmelidir. Çocuklarda protein gereksinimi, erişkinlerdeki gibi sadece dokuların tamiri ve yeniden yapılanması için değil, vücudun büyümesi ve gelişmesi için de gerekli olduğunu söyleyen Tapik, “Çocukların gelişimi açısından büyük önem taşıyan protein ihtiyacı yaz aylarında da mutlaka giderilmelidir. Protein yetersizliği en çok 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda görülür ve bu durumda büyüme durur, vücut ağırlığı azalmaya başlar. Vücudun direnci azaldığından hastalıklara yakalanma olasılığı artar; hastalıklar uzun sürer ve ağır seyreder. Protein yetersizliği yalnızca alınan proteinin miktarıyla değil, kalitesiyle de ilgilidir. Çocuklar için mutlaka iyi kaliteli hayvansal protein gereklidir. Bu nedenle doğada gezen tavuk yumurtası, doğada otlayan hayvanlardan elde edilen et, peynir ve yoğurt gibi doğal ve kaliteli protein kaynaklı ürünlerin tüketilmesine özen gösterilmelidir.” dedi.

BU ÜRÜNLERE DİKKAT EDİLMELİ

Sıcak havalarda birçok yiyeceğin hızlıca bozulduğunu ve bundan kaynaklı çocukların yaz aylarında birçok sağlık sorunları yaşayabileceğine dikkat çeken Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Hüseyin Tapik, “Yaz aylarında bozulma riski yüksek olan ürünlere dikkat edilmesi gerekiyor. Bu yiyeceklerin başında ise kremalı ürünler, tavuk, et ve süt ürünleri yer alıyor. Bu gıdaların uygun koşullarda muhafaza edildiğinden emin olmalı ve kısa sürede tüketmeye özen gösterilmelidir. Aynı zamanda her zaman olduğu gibi yaz aylarında da meyve ve sebzelerin iyice yıkandıktan sonra tüketilmesine dikkat edilmelidir. Çocuklar için yaz denilince akla gelen ilk şeylerden biri ise dondurma... Dondurma sağlıklı bir ürün olmakla birlikte yapımında kullanılan ürünlere de mutlaka dikkat edilmelidir. Eridikten sonra tekrar dondurulduğunda mikrop üretmesi nedeniyle bazı zamanlarda çocuklar için tehlikeli olabiliyor. Aynı zamanda üretiminde boya ve katkı maddeleri kullanmadığından emin olmak gerekiyor. Bu nedenle çocukların evde doğal yöntemlerle yapılan ya da güvenilir markalardan alınan dondurmaları tüketmelerine özen gösterilmelidir.” şeklinde konuştu.

Bebeğimizin dünyaya gelmesiyle beraber hayatımızda ki en önemli şey onun iyi beslenmesi, güzel gelişmesi ve sağlıklı olması oluyor. Bunları sağlayacak en önemli şey ise anne sütü!
Doğum şekli, genetik faktörler, annenin stres seviyesi, travmaları, doğum sonrası bebekle olan teması gibi başlıca faktörler anne sütünün miktarında belirleyici oluyor. Sütünüzü arttırmak için yapabileceğiniz çok şey var ama bunlara ‘’ne bulursan ye’’ dahil değil! Sizin için bile sağlıklı olmayan bir beslenme şekli bebeğinize ve sütünüze de faydalı olmayacaktır.

İşte gerçekten faydalı olacak süt artırıcı öneriler:

Sık sık emzirin ve emzirmeye uygun değilseniz (bebekten ayrı olmak, meme reddi vb) sütünüzü sağın. Ne kadar çok emzirmek = o kadar çok süt salgılamak!

Uyku düzeninizi oluşturun. Bebek uyuduğu vakitlerde sizde uyuyun. Uyuyamıyorsanız bile ayaklarınızı uzatıp dinlenin.

SU! Bol bol su için. Su olmadan süt üretemezsiniz.

Dengeli ve düzenli beslenmesi annenin süt üretiminde artış sağlar, eğer anne doğum sonrası hamilelikteki kilolarından kurtulmak için kendini aç bırakarak kilo kaybı istiyor ise bu annedeki süt üretimini de azaltacaktır. Dengeli ve sağlıklı bir şekilde ona uygun oluşturulmuş bir program ile zayıflamak ise sütü arttıracaktır.

Bebek sizin tükettiklerinizden besleneceği için gün gün içerisinde kalsiyum ve demir alımınızı artırmaya özen gösterin aksi taktirde sizin vücudunuzdaki demir ve kalsiyum depolarınızın boşalmasına sebep olacaktır. (örn. Peynir, süt,yoğurt tüketiminizi artırın.)

Sebze ve meyve tüketiminizi artırın. Gün içerisinde en az 5 porsiyon olacak şekilde

Anne ve bebek arasındaki iletişim anne sütünün artırılmasında etkilidir. Emzirme sırasında oluşan temas ve göz kontağı oksitosin ve prolaktin ormonlarının seviyelerinde artışa ve annede süt üretimini artırmaya yarar sağlar.

Annenin psikolojik durumunun nasıl olduğu da süt oluşumunu etkiler. Anne baskı ve stres altındaysa süt üretiminde azalmalar olacaktır ve annenin psikolojik durumu bebeğin de huzursuz olabilmesine yol açabilir.
Gelelim süt verimini artırıcı besinlere :

Süt verimini artırıcı besinlere galaktogoglar diyoruz. Bu besinler prolaktin hormonunun salgılanmasını da artırıyorlar aynı zamanda galaktogoglar bitkisel veya gıda kaynaklı da olabilir.

Su

Maden suyu

Yulaf

Yeşil yapraklı sebzeler

Bitki çayları (rezene, papatya çayı gibi)

Kuru yemişler

Protein kaynakları (et, tavuk, balık, peynir, yumurta, mercimek, fasulye, barbunya gibi)

SÜT ARTTIRICI Tarifler

Hurmalı fıstık topları

Malzemeler

8 adet hurma

2 çay bardağı ceviz (kavrulmamış)

2 yemek kaşığı fıstık ezmesi

1 yemek kaşığı kakao

Üzeri için Hindistan cevizi tozu ya da antep fıstığını rondodan geçirelim

Yapılışı

Cevizleri blenderdan geçirelim

Çekirdeklerini çıkardığımız hurmaları ve kakaoyu ekleyelim ve tekrar blenderı çalıştıralım

En son fıstık ezmemizi de ekleyelim ve tüm malzemeleri elle karıştırıp küçük toplar haline getirelim

Topları daha sonra Hindistan cevizi tozu ya da blenderdan geçirdiğimiz antep fıstıklarına bulayalım

Birkaç saat dinlendirdikten sonra tüketebilirsiniz.

İrmik topları

Malzemeler

4 yemek kaşığı irmik

1.5 su bardağı laktozsuz süt

1 yemek kaşığı bal

Üzeri için rondodan geçirdiğimiz antep fıstığı, kakao, Hindistan cevizini kullanabiliriz

Hazırlanışı

İrmik ve sütü bir tencereye alıp ocakta pişiriyoruz.

Koyu bir kıvam aldıktan sonra ocaktan alıp soğutuyoruz ve içine bal ekliyoruz.

En son da üzerini rondodan geçirdiğimiz antep fıstıkları veya kakao ile süslüyoruz

Birkaç saat buzdolabında beklettikten sonra tüketebilirsiniz.

Yulaf lapası tarifi

Malzemeler

3-4 yemek kaşığı yulaf

1 su bardağı laktozsuz süt

1 yemek kaşığı fıstık ezmesi (şekersiz)

1 yemek kaşığı kabak çekirdeği içi

5 küçük çilek+ 1/2 orta boy muz

Hazırlanışı

Süt ve yulafı bir tencereye alıp koyu bir kıvam alana kadar pişirelim

Üzerini süslemek için 1 yemek kaşığı fıstık ezmesini ekleyelim

Ardından doğranmış çileklerimizi ve muzlarımızı da kasemize ekledikten sonra

En son olarak da 1 tatlı kaşığı kabak çekirdeği içini de ekleyerek tüketebilirsiniz.

Kanser başlıca; tütün kullanımı, yüksek beden kitle indeksi (fazla kilolu ya da şişman/obez olma), meyve ve sebzeden fakir beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve alkol tüketimi gibi başlıca beş davranışsal ve beslenme ile ilgili risk faktöründen kaynaklanmaktadır. Oysa yine günümüz şartlarında kanserlerin %30-50’ye yakınının, risk faktörlerinden kaçınma ve mevcut kanıta dayalı önleme stratejilerinin uygulanması yoluyla önlenebilir durumda olduğu bilinmektedir. Ayrıca, erken tanı konmuş ve uygun şekilde tedavi edilmişse birçok kanserin iyileşme olasılığının da yüksek olduğu bilinen bir gerçektir.

Dünya Kanser Günü, gerek kanser konusunda farkındalığı ve eğitimi artırarak gerekse dünyanın her yerindeki hükümetler ile bireyleri hastalığa karşı harekete geçmeye zorlayarak her yıl milyonlarca önlenebilir ölümün önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Dünya Kanser Günü; yankı uyandırmayı, değişim aşılamayı ve farkındalık günü ile sınırlı kalmayarak daha sonraki günlerde de sürdürülecek bir eylemi harekete geçirmeyi amaçlayan bir kampanyadır.

İlk olarak 2005 yılında ülkemizin de yakın işbirliği içerisinde olduğu Uluslararası Kanser Kontrol Örgütü (UICC) tarafından düzenlenen Dünya Kanser Günü etkinlikleri,  izleyen yıllarda her yılın 4 Şubat günü UICC ve işbirliğindeki kuruluşlarla birlikte küresel düzeyde yürütülen kampanyalarla geleneksel hale getirilmiştir.

Bakanlık olarak benimsediğimiz farkındalık mesajımız “Kanserden korunmak herkesin hakkıdır. Siz de kanserden korunmak  ve kendinize uygun taramaları yaptırmak için; Toplum Sağlığı Merkezlerine (TSM) bağlı Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)’ne başvurabilirsiniz”. Ulusal Kanser Tarama Programları hakkında daha detaylı bilgi  Kanser Dairesi Başkanlığına ait web sitesinde mevcuttur. Ayrıca burada Hangi Tarama Bana Uygun? uygulaması ile hangi kanser türünde tarama yaptırabileceğiniz  ve en yakın tarama merkezleri haritada gösterilmektedir.

Uluslararası Kanser Kontrol Örgütü ve Dünya Sağlık Örgütü gibi kanser alanında yoğun çalışmaları bulunan uluslararası saygın kuruluşlar,  her bireyin, küçük ya da büyük eylemlerinin, uzun vadeli, olumlu değişimlere yol açacağını ifade ederek kanserleri önleme yolunda kişilere şu risk faktörlerinden kaçınma çağrısında bulunmaktadır:

• Sigara ve dumansız tütün ürünlerini de içeren tütün kullanımı
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Düşük meyve ve sebze alımını içeren sağlıksız beslenme
• Fiziksel aktivite eksikliği
• Alkol kullanımı
• Cinsel yolla bulaşan Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu
• Hepatit veya diğer kanserojen enfeksiyonlara maruziyet
• İyonlaştırıcı ve ultraviyole radyasyon maruziyeti
• Kentsel hava kirliliği
• Katı yakıt kullanımından kaynaklanan iç mekân dumanı

Tütün kullanımı, kanser gelişimi yönünden en önemli risk faktörü olup kansere bağlı ölümlerin yaklaşık %22’sinden sorumludur. Akciğer kanserinin yanı sıra özefagus, mesane, böbrek, pankreas, mide, serviks (rahim ağzı) kanserlerinden de sorumlu olduğu bilinen tütün kullanımı, hangi yaşta olursa olsun terk edildiğinde kişinin yaşam kalitesi ve yaşam süresi üzerinde anlamlı bir fark yaratmaktadır. Bu risk faktöründen kaçınmada en önemli stratejiler; özellikle genç yaştaki bireylerin maruziyetinin engellenmesi, hangi yaşta olunursa olunsun bırakma yönünde irade beyanında bulunanların ilgili sigara bırakma merkezlerine yönlendirilmesi, dumansız olması nedeniyle herhangi bir risk içermediği gibi yanlış algıya neden olan elektronik sigara gibi ürünlerin riskinin anlatılarak toplumda bilincin yükseltilmesine yönelik eğitsel faaliyetlerin gerçekleştirilmesi olacaktır.

Obezite ve kanser ilişkisine dair yapılmış çok sayıda epidemiyolojik çalışma obezitenin kansere neden olmasının yanı sıra kanser tedavisine yanıtın azalmasına, hastalık seyrinin bozulmasına ve artmış ölüm oranlarına neden olduğunu da ortaya koymaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, sağlıklı bir kiloyu korumak ve fiziksel olarak aktif olmakla bağırsak, meme, rahim, yumurtalık, pankreas, yemek borusu, böbrek, karaciğer, safra kesesi kanserlerinin gelişim riski önemli ölçüde azaltılabilmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri (örneğin günlük 30-40 dakikalık yürüyüşler, liften zengin meyve sebze ağırlıklı beslenme gibi) ile kansere karşı anlamlı risk azaltımı sağlanması mümkündür.

Sindirim ve boşaltım sisteminin farklı türde kanserleri ile ilişkisi olduğu ispatlanmış olan alkol tüketimi, kanser gelişim riskini azaltmada bireysel farkındalık ve çaba ile önemli oranda önlenme şansına sahiptir.

Dünya genelinde en sık izlenen kanser türü olan cilt kanserine yönelik alınacak önlemler (Güneşin ultraviyole ışınlarına maruziyeti azaltacak şekilde uygun şapka, gözlük, güneş kremi, koruyucu giysiler kullanılması, güneş ışınlarının zararlı etkilerinin en yoğun hissedildiği saatlerde doğrudan bunlara maruz kalınmaması gibi) ile anlamlı risk azaltımı sağlanabilmektedir.

Kansere yol açabildiği ispatlanmış kimi kanserojenlere maruziyetin söz konusu olduğu meslek gruplarında çalışanların iş sırasında koruyucu bariyer (maske, tulum, önlük, eldiven gibi) kullanması da kanseri önlemede önemli bir strateji olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç itibariyle; kansere yol açabileceği kanıtlanmış risk faktörlerinin farkına vararak, bunlardan korunmada bireysel ve toplumsal temelde yapılacaklar konusunda bilgilenerek, önleme çabalarını kararlılıkla sürdürerek ileri dönemlerde daha büyük bir toplumsal yük haline gelmesi beklenen kanserle savaşımda önemli kazanımlar elde edileceğine şüphe yoktur.

Kanser hastalıklarının her bir tipinin kendine göre etyolojisi, risk faktörleri, tanı ve tedavi yöntemleri vardır. Bu yüzden erken tanı ve tarama stratejileri de kanser tiplerine göre değişmektedir. Bazı kanser tipleri için (örneğin meme, kalın bağırsak, rahim ağzı vs) tarama önerilirken bazı kanser tipleri için önerilmemektedir (örneğin pankreas, tiroid, mesane gibi).

Dünya Sağlık Örgütü; meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerinde vakaların erken evrelerde yakalanmasına yönelik toplum tabanlı tarama programları önermektedir. Ancak bu çalışmaların bütüncül bir kanser kontrol programının parçası olması gerektiğini belirtmektedir.

Ülkemizde DSÖ önerileri doğrultusunda 2008 yılından itibaren kayıt, önleme, tarama ve tedavi çalışmalarını bir arada barındıran Ulusal Kanser Kontrol Programı kapsamında; meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanserleri için, toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir.

 Ülke genelinde kanser taramaları; Birinci Basamak ve 2.-3. Basamak Sağlık Kuruluşlarında, Toplum tabanlı ve fırsatçı taramalar şeklinde yapılmaktadır.

Kırsal ve dezavantajlı gruplarımıza illerimizdeki mobil tarama araçları ile de tarama hizmeti verilmektedir. Taramalarımız Covıd-19 pandemisi nedeni ile “Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Rehberi’’ doğrultusunda gerekli önlemler alınarak devam etmektedir.

Fırsatçı taramalar ise ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarında yapılmaktadır.

Ülkemizde yürütülen Ulusal Kanser Tarama programımızda,

Meme kanseri taraması; 40-69 yaş arasındaki kadınlara yılda bir kez klinik meme muayenesi yapılmakta, 2 yılda bir mamografi çekilmektedir.

 Rahim ağzı kanseri taraması; 30- 65 yaş arası  kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA ve smear testi ile yapılmaktadır.

Kalın bağırsak kanseri taraması; 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) yapılmakta, 10 yıl da birde kolonoskopi önerilmektedir.

Tarama sonrasında pozitif ya da şüpheli bulunan kişiler ikinci, üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmekte ve ileri tetkikler yapılmaktadır. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından yapılmaktadır.

Ülkemizde hem taramaları artırmak hem de sağlık okur yazarlığı konusunda vatandaşlarımızı bilgilendirmek üzere 81 ilde kanser farkındalık çalışmaları yapılmaktadır.

Kanser hastalığının yükü dünya çapında her geçen gün artış göstermektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2018 yılı verilerine göre söz konusu yılda küresel bazda 18.1 milyon yeni kanser vakası saptanmışken, hastalığa bağlı 9.6 milyon ölüm gerçekleşmiştir. Dünya genelinde her 5 erkekten birinde ve her altı kadından birindehayatları boyunca kanser gelişmesi beklenirken her 8 erkekten birinin, her 11 kadından birinin ise kanser sebebiyle hayatını kaybedeceği ön görülmektedir.

Yine gelecek yıllarda dünya nüfusunun artması, yaşlanması ve kansere yol açabilecek risk faktörlerine daha çok ve uzun süre maruz kalması ile birlikte gerek tanı konacak kanser olgu sayısının gerekse bahsi geçen hastalığa bağlı ekonomik, sosyolojik ve psikolojik yükün artması beklenmektedir.

%90 çevresel, %10 oranında ise genetik faktörlere bağlı olarak gelişmekte olan kanserlerin,çevresel faktörler arasında yer alan; tütün kullanımı, alkol tüketimi, fazla kilolu ve/veya obez olma ve enfeksiyonlara maruziyetin engellenmesi yolu ile günümüzde %30-%50 oranında önlenebileceği bilinmektedir.Özellikle ortaya çıkışının önlenebildiği, taramalarla ölümün engellenebildiği ve erken teşhis edildiğinde tedavinin yaşam kalitesine çok şey katabildiği kanser türleri göz önüne alınırsa korunmanın önemi daha da artmaktadır.                                                                          

Pandemi döneminde sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin artırılması, tuz kullanımının azaltılması, tütün ve tütün ürünlerinin kullanılmaması hem kanserden korunmada hem de salgınla mücadelede önemli bir etkendir.

Yapılan çalışmalar yirmi birinci yüzyılda kanser konusunda en önemli kontrol stratejisinin korunma ve erken teşhis olduğunu açıkça göstermektedir. Bu kapsamda; kanserojen maddelerin tespiti, risk faktörlerinden kaçınma, taramave erken tanı en önemli önleme stratejileri arasında yer almaktadır.

Bu nedenle erken teşhis oranlarında herhangi bir düşüş yaşanmaması için taramaların pandemi sürecindede devam etmesi önem arz etmektedir. Pandemi gerekçesiyle taramaların ertelenmesi, ileri evre teşhis oranlarında artışa neden olabilmektedir. Ancak,  pandemi koşullarındasöz konusu kanser taramaları "COVID-19 Pandemisinde Sağlık Kurumlarında Çalışma Rehberi ve Enfeksiyon Kontrol Önlemleri" doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM), Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) ve Mobil kanser tarama araçlarında:

• 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir meme kanseri taraması
• 30-65 yaş arası kadınlara 5 yıl da bir rahim ağzı kanseri taraması
• 50-70 yaş arası kadın ve erkeklere 2 yılda bir kalınbağırsak kanseri taramaları

ÜCRETSİZ olarak yapılmaktadır.

Tarama sonrasında pozitif ya da şüpheli bulunan kişiler, tarama sonrası teşhis merkezlerimize yönlendirilmekte ve ileri tetkikler yapılmaktadır. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından yapılmaktadır.

Kansere karşı mücadelede “Farkındalık ve Bilinç Düzeyinin arttırılması” önemli olup, Nisan ayının ilk haftası ülkemizde “Kanser Haftası” olarak kabul edilmiştir. Her yıl 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftasında, ülkemiz açısından önemi giderek artan kanser hastalığına karşı halkta farkındalık yaratmak, taramalara katılımı artırmak için birçok etkinlik düzenlenmektedir. Ancak halkı bilgilendirme, bilinçlendirme ve farkındalık oluşturma çalışmalarının yılın bir haftası ile sınırlı tutulmayıp yıl boyunca sürdürülmesinin akılda tutulması kanser mücadelesinde önemli kazanımlar sağlayacaktır.

Rahim Ağzı Kanseri Neden Önemli?

• Rahim ağzı kanseri önlenebilen bir hastalıktır.
• Rahim ağzı kanseri erken teşhis edildiğinde %100 tedavi edilebilir bir kanser türüdür.
• Rahim ağzı kanserinden ölüm tamamen engellenebilir durumdadır.
• Düzenli rahim ağzı kanseri taramasından geçen bir kadının, rahim ağzı kanserinden ölmeyeceği söylenebilir.

Risk faktörleri:Aşağıdaki özelliklere sahip bir kadınsanız, rahim ağzı kanseri için yüksek risk altında olabilirsiniz:

• 30 yaşın üzerinde olup tedavi edilmemiş Human Papilloma Virüs (HPV) ve/veya cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlarınız var ise. (HPV, rahim ağzı kanseri de dahil olmak üzere en az altı kanser türüne neden olabilen, cinsel yolla bulaşan yaygın bir virüstür.)
• Erken yaşta (16 yaş öncesi) aktif cinsel yaşama başladıysanız.
• Birden fazla seks partneriniz var ise.
• Düzenli şekilde rahim ağzı kanser taramaları yaptırmıyor iseniz.
• Sigara içiyorsanız.
• Meyve ve sebzeyi az tüketmek şeklinde bir beslenme alışkanlığınız var ise.
• Düşük sosyoekonomik düzeye mensup iseniz.
• Uzun süre (5 yıldan fazla) doğum kontrol hapı kullanma öykünüz var ise.
• Zayıflamış bağışıklık sistemi (İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü/HIV gibi)söz konusu ise.
• Aşırı kilolu veya obez iseniz.
• Rahim ağzı kanseri olan bir kız kardeş veya anne gibi yakın bir akrabanız varsa.
• Doğumdan önce dietilstilbestrol'e (DES) maruz kalmış iseniz.

Belirtileri:Rahim ağzında kanser öncesinde gelişen değişiklikler genellikle belirti vermeyip ancakpelvik muayene,Pap testi ve HPV testleri ile erken dönemde tespit edilebilmektedir.

Aşağıdaki belirtilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız hemen bir sağlık uzmanına başvurunuz:

• Vajinadan artan miktarda veya alışılmadık türde akıntı geliyorsa
• Sırt, bacak veya kadın cinsel organlarının olduğu bölgede ağrı gözleniyorsa
• Yorgunluk, kilo kaybı, iştahsızlık gelişmişse
• Tek ya da iki bacakta şişkinlik varsa
• İdrar yaparken ağrı gözleniyorsa
• Normal adet dönemi dışındaki zamanlarda lekelenme tarzında hafif kanama oluyorsa

• Normalden daha uzun süren veya daha ağır olan âdet kanaması söz konusu ise
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında kanama veya ağrı gözleniyorsa
• Menopoz sonrası kanama izleniyorsa.

Erken Teşhis

Tarama ve erken teşhis ile tedavisi yüzde yüz mümkün olan rahim ağzı kanseri, günümüzde kanserden ölüm nedenleri arasında çok geride yer almaktadır. Rahim ağzı kanseri HPV ile ilişkili olan en yaygın hastalıktır. Neredeyse tüm rahim ağzı kanserleri HPV enfeksiyonu nedeniyle gelişmektedir. HPV ayrıca kadın ve erkeklerde cinsel organ ve ağız boşluğu kanserlerine de neden olmaktadır. HPV’nin tespiti, erken dönemde rahim ağzındaki kanser öncülü değişikliklere işaret ederek kanser teşhisini kolaylaştırmaktadır.  Günümüzde rahim ağzı kanserini önlemeye veya erken bulmaya yardımcı olmak üzere geliştirilmiş iki tarama testi yaygın şekilde kullanılmaktadır.

• Pap testi (veya Papsmear), uygun şekilde tedavi edilmezse rahim ağzı kanserine dönüşebilecek olan prekanseröz durumları (rahim ağzındaki hücre değişiklikleri) arama esasına dayanır.
• HPV testi ise bu hücresel değişikliklere neden olabilecek virüsün (insan papilloma virüsü) rahim ağzı hücrelerinde tespiti esasına dayanan bir testtir.
• Her iki test de son derece basit ve ağrısız işlemler olup aynı anda yapılmaktadır.

Rahim ağzı kanseri Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ tarafından) “önlenebilen bir ölüm nedeni” olarak tanımlanmaktadır. Bu gerçekten hareketle tehlikeli olmasının yanında önlenebilir bir kanser olma özelliğini taşıyan bu hastalık için tüm dünyada tarama yapılması ve her ülkenin kendi kontrol politikasını oluşturması önerilmektedir. Ülkemizde uygulanan ulusal kanser tarama programı uyarınca, tarama standartlarımız doğrultusunda 30-65 yaş aralığındaki kadınlara her 5 yılda bir HPV ve Pap Testi uygulanmaktadır. Pozitif olgular teşhis merkezlerimize ileri tetkik için gönderilmektedir.

Tarama Testleri Nerelerde Yapılabilir?

Ülkemizde rahim ağzı kanseri taramaları ÜCRETSİZ olarak Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinde (KETEM, Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM), Toplum Sağlığı Merkezlerinde (TSM) ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde (SHM) yapılmaktadır.

Bakanlığımız ve Bilim kurulunun hazırlamış olduğu COVID-19 pandemisinde Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Rehberi doğrultusunda gerekli önlemler alınarak kanser taramaları devam etmektedir.

Tedavi

• Rahim ağzı kanseri ameliyat, radyasyon ve kemoterapi ile tedavi edilir. Bu tedavi seçenekleri hastanın durumuna ve ihtiyacına göre tek başına veya birbiriyle kombinasyon halinde verilebilir.
• Tedavi kanserin evresine, tümör hücrelerinin türüne ve tıbbi durumunuza bağlıdır.

Korunma

Günümüzde etkin tarama testlerinin ve İnsan Papilloma Virüs (HPV) enfeksiyonlarını önleyici aşının varlığı sebebiyle rahim ağzı kanseri yüksek oranda önlenebilir durumdadır. Rahim ağzı kanseri erken tespit edildiğinde, yüksek oranda tedavi edilebilir ve uzun süre hayatta kalma ve iyi yaşam kalitesi ile ilişkilidir.

Korunmada dikkat edilecek hususlar şu şekilde özetlenebilir:

• HPV’nin en çok kanser yapan tiplerine karşı geliştirilen ve koruyuculuğu yüksek olan aşılar mevcuttur. Dünya Sağlık Örgütü, rahim ağzı kanserine karşı 9-14 yaşlarındaki kız çocuklara aşı yapılmasını önermektedir.
• 30 yaşından itibaren tarama testlerini düzenli bir şekilde yaptırmak.
• Güvenli cinsel ilişki konusunda eğitim almak.
• Cinsel aktivite sırasında prezervatif (kondom) kullanmak.
• Erkeklerin sünnet olması.
• Sigara kullanmamak.
• Sebze ve meyvelerden zengin sağlıklı beslenmek.”

Aksaray Aile Hekimleri Derneği Başkanı Dr. Şenol Atakan aşı hakkında bilgiler verdi. Dr. Atakan yaptığı basın açıklamasında “Mart 2020 tarihi itibariyle tüm Dünyada Covid-19 Pandemisi’nin ilanı ile, birçok vatandaşımızın hastalandığı ve birçok insanımızın hayatını kaybettiği bir halk sağlığı sorunu ile karşı karşıya olduğumuz açıktır. Nihayet 9. ay itibariyle son günlerin popüler deyimi ile tünelin ucundaki ışık görünmüştür. Bahsi geçen ışığın kaynağı şüphesiz ki aşılamadır. Elde ettiğimiz bilgiler Covid aşılamalarının ülkemizde 2020 yılının son günlerinde başlayacağı yönündedir. Ancak aşı uygulamasının yöntemine ilişkin çok bilinmeyenli denklem başta biz aile hekimlerinin kafasında soru işareti olarak yerini korumaktadır. Aşının uygulanmasına sayılı günler kala gönül isterdi ki ülkemizin sağlık otoriteleri sahanın gerçeklerini en iyi bilen bizlere konu hakkındaki fikirlerimizi sorsun. İşte o henüz sorulmayan, aşı uygulamasına ilişkin temel fikirlerimizi maddeler halinde sıralamak gerekirse;

1)Aşılama hizmetine derhal en yakın işgününde sağlık personelimizin aşılaması ile başlayarak Covid mücadelesi kapsamında daha fazla zafiyete düşmemiz bir an evvel engellenmeli, aşılama hizmetleri sırasında da bu vesile ile hem vatandaşımızın hem de sağlık personelimizin sağlıkları korunmalıdır.

2)Aşı uygulaması için mevcut aile sağlığı merkezlerini kullanmak yerine aşı merkezlerinin oluşturulması, aşılamanın aile hekimliği birimi tabanlı değil tüm nüfusu kapsayacak şekilde belli merkezlerden yürütülmesi esas olmalıdır. Halihazırda ülkemizdeki aile hekimliği birimlerinde %20 lere varan oranlarda personel açığı yaşanmakta olup eksik personeli olan birimlerde aşılama yetersizliği yaşanmasının bu suretle önüne geçilmelidir. Aşı merkezleri uygulaması şu anda İngiltere’de başlamış ve planlama ona göre yapılmıştır. Ülkemizde de gerek bu dönemde kapalı olan okul binaları ve gerekse de faaliyetleri zaten durmuş olan spor tesisleri bu maksatla geçici olarak aşılama hizmetlerine tesis edilebilir. Aile hekimliği çalışanlarımızın gerekli teknik ve personel desteği ile bu merkezlerde aşılama hizmetlerini yürütmesi mümkündür.Aşı sonrası nadir görülen ve akut gelişebilen alerjik reaksiyonların takibi açısından arzu eden vatandaşlarımızın bir süre izole olarak bekleyebilecekleri bir ilave alanın da kurulması esastır.

3)Birinci basamak bir süreliğine asli görevi olan koruyucu sağlık hizmetlerine dönmeli, aşılama işiyle iştigal etmeli, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetleri 2. Ve 3. Basamak sağlık kuruluşlarında devam ettirilmelidir.

4) Bilindiği üzere aile hekimliği birimleri bir süredir Covid(+) ya da temaslı hastaları her gün telefonla arayarak durumları hakkında bilgi almaya çalışmakta idi. Bu uygulama camiamızda kabul görmemiş, bilimsel bir dayanağı olmayan, sağlık personeline yapılacak olan ek ödemenin de ölçütü olamayacak nitelikte vasıfsız bir iştir. Bunun yerine müdürlükler bünyesinde oluşturulacak çağrı merkezleri güçlendirilmeli, aile hekimliği birimleri tüm konsantrasyonu ile aşılama hizmetine yoğunlaşmalıdır.

5)Pandeminin bir gün bile erken sonlandırılmasının bedeli yaşamına devam edecek yüzlerce candır. Bu suretle aile hekimlerinin sırtında bir kambur haline gelmiş olan ve aslında bir sağlık hizmeti dahi olmayan “sağlık raporları” sorunsalını bu vesile ile kalıcı olarak hem aile hekimlerinin hem de vatandaşlarımızın hayatından çıkarmanın da zamanı gelmiştir. Bu suretle aşılama hedeflerimize daha erken ulaşmak mümkündür.

6)Aşılanacak olan vatandaşlarımıza gerekli bilgilendirmenin HES/SMS/E-nabız ve gerekir ise muhtarlar aracılığı ile yapılarak ilgili merkezlerdeki gereksiz yığılmanın önüne geçilmeli, İnfluenza (Grip) Aşısında halen çözülemeyen bu konu ile ilgili daha katı tedbirler

alınmalıdır. Aşılama için vatandaşlarımıza gün saat ve dakikasına varana dek detaylı bir randevu oluşturularak gerekli bilgilendirmesi yapılmalıdır.

6) Kurulacak aşı merkezlerinde vatandaşlarımızın planlama dahilinde olmadığı halde aşıyı ısrarla talep etmesi neticesinde oluşacak sağlıkta şiddet hadiselerini bertaraf etmeye yönelik kolluk kuvvetleri destekli güvenlik tedbirleri alınmalıdır.

7) Sağlık personelimiz aşı uygulama işi ile meşgul iken gerek bakanlığımızda ve gerekse de diğer kamu kurumlarında çalışan diğer personelden aşı listelerinin takibi, vatandaşların yönlendirilmesi, kaydedilmesi , lojistiği ve transportu gibi konularda yardım alınmalıdır.

8) Yapılacak olan planlamaların akut olarak pandemiyi sonlandırmak gibi bir amaca hizmet edecek olmasının yanı sıra istenilen bağışıklık düzeyinin ne kadar süre ile muhafaza edilebileceği muğlaktır. Bu nedenle covid bağışıklamasının artık hayatımızın bir parçası olması, belki de bir yıl bile olmadan tekrarlanması muhtemeldir. Dolayısıyla birinci basamak sağlık hizmetlerinde bugünden tezi yok başta sağlık personeli eksikliğinin giderilmesi olmak üzere yapılacak düzenlemelerin kalıcı ve sürdürülebilir olması gerekmektedir.

 Pandeminin başından beri bu savaşta yüzlerce sağlık çalışanımızı şehit verdik. Şehitlik mertebesi siyasilerin şahıslara bahşedebileceği bir lütuf değildir. Biz yeri doldurulamayacak olan bu arkadaşlarımızın şehadetlerine şahidiz. Ancak acılı ailelerini devlet nezdinde  bir nebze olsun onore etmek, kendilerine verilecek vazife şehitliği unvanı ile mümkündür. İşi doğrudan covid hastalarına hizmet vermek olan sağlık personelinin kendisinin enfekte olması durumunda   durumun meslek hastalığı sayılmaması  ise bizleri derinden yaralamakta, verdiğimiz hizmetin kıymetinin bilinmediği yönündeki algımız kuvvetlenmektedir.

Aşı Karşıtlığı büyük felaketlere yol açabilir...

            Bunun için, günümüz modern sağlık anlayışıyla, bireyin hasta olmadan sağlığının korunması ve yaşamını sağlıklı olarak sürdürmesi gerekliliği anlayışı önemlidir. Gelişmiş tüm uygarlıklar, bu anlayışı benimsemiş ve sağlık politikalarını buna göre oluşturmuşlardır. Aile hekimliğinde koruyucu hekimlik uygulamaları ile toplum sağlığının daha üst seviyelere ulaşması sağlanacaktır.

Başta da ifade ettiğimiz üzere tünelin ucundaki ışık görünmüştür. Daha fazla sayıda vatandaşımızın o ışığa kavuşması ise aşılama hizmetlerinin hızlı, etkin ve güvenilir bir şekilde yürütülmesi ile mümkündür. Bu süreç şüphesiz ki biz hizmet sağlayıcıların da çözüme giden yolda değerli fikirlerinin alınması ile istenilen başarıya ulaşabilecektir.Bizler ülkenin dört bir yanından memleket sevdalısı hekimler olarak, ülkemizin aydınlık yarınlara ulaşması yolundaki bu büyük adımda, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne hizmet etmekten onur duyacağımızı kamuoyu ile saygıyla paylaşmak isteriz.” Dedi.