Bir Destandır ÇANAKKALE

Çanakkale Muharebeleri sonuçları itibarıyla Osmanlı Devleti'nin siyasal ve askerî sürecini olduğu gibi dünya siyasi tarihini de önemli oranda etkilemiştir. Bu muharebeler bütünün ilk ve belki de en önemli kısmını ise 18 Mart 1915 Boğaz Muharebesi teşkil etmiştir.

 Müttefik Filo, Boğaz Muharebesi'nde istediği hedeflere ulaşabilmiş olsaydı, müteakip muharebeler süreci de gündeme gelmeyecekti. Öyle ki Boğaz yolu açılacak ve Müttefikler İstanbul'a -başkente- ulaşarak askerî hedeflerinitamamlamış, siyasi hedeflerinin yolunu da açmış olacaklardı. Ancak tüm planlamalar, stratejiler Çanakkale Boğazı gibi dar bir su yolunda takılıp kalmıştı.

Ve bu başarısızlık, Çanakkale Kara Muharebeleri gibi daha karmaşık ve nerede ise tükenme üzerine inşa edilen bir muharebeler sürecinin de başlangıcını oluşturacaktı.

18 Mart 1915 Boğaz Muharebesi'nde, Çanakkale Boğazı'nın çevresinde yer alan savunma yapıları ana görevi üstlenmiştir. O gün yaşananlar, tanıkların anlatım ve gözlemleriyle canlılık kazanmaya, deyim yerindeyse tarihsel kırılma anına nefes olmaya başlamıştır. Nitekim kimi günlük türü eserlerdeki tasvir ve anlatılar o anın sıcaklığını, heyecanını ve hatta tedirginliklerini bize o anın sıcaklığıyla anlatmıştır. Bu anlatımlar belki ilk günkü sıcaklığıyla gazilerin anlatımlarında da kendini bulmuştur. 18 Mart 1915 gününün şahitleri belki günün sonunda ortaya çıkacak zaferden habersiz tüm duygularını dile getirmiş ve bizlere önemli anların belgelerini sunmuştur. Doğal olarak bu anlatımlarda eseri kaleme alan yazarın eğitimi, dünyaya bakışı, olaylar karşısındaki duruşu metnin dilini de önemli oranda şekillendirmiş, belirlemiştir.

Bunlardan İngiliz Amirali Roger Keyes çok detaylı günlük tutmuş ve sonradan  anı şeklinde yayımlamıştır.  18 Mart gününü şöyle anlatır;

1915 Mart ayının 18. günü, bizim için fevkalade müsait hava şartları dairesinde Boğaz istihkâmlarına karşı taarruzumuz başladı. Vaziyetten memnundum. Büyük bir ordu bizimle birlikte hareket etmek üzere toplanıyordu.

Fazla cephane sarf edecek vaziyette olmadığımız gibi ne havadan ne de karadan gözetleme tertibatına malik  değildik: Onun için istihkamlar gemilerden epeyce görülünceye kadar beklemek icap ediyordu. Bunun da öğleden evvel saat 11'den evvel mümkün olmadığını tecrübeyle biliyorduk.

Saat 10.30'da harp gemileri Boğaz'a girdiler, yanlarında muavin botları ve Wear muhribi vardı, önlerinde Colne ve Chelmer muhripleri torpil tarayarak gidiyorlardı. Muhripler ve harp gemileri istikamete gelince havan ve sahra topları doğrudan doğruya ateş açtılar. Seyir üzerinde bulunan  harp gemileri, ateş edecek bir şey gördükçe hafif toplarıyla mukabele ettiler.

Öğleden sonra saat 13.45'te hemen bütün Türk  istihkamları susturulmuştu. Ciddi hasara uğrayan yegâne gemi, Fransızların Gan Lois ismindeki  harp sefinesi idi. Bu gemi ağır bir mermiyle su kesiminin altından fena halde delinmişti.  Türk istihkamlar, uzun sükûttan sonra tekrar ateş açtıkları zaman, itiraf edeyim ki, iyi himaye edilmeyen Fransız gemileri için biraz endişe ettim. Böyle olmakla beraber bu gemiler çok iyi harp ettiler ve bu suretle, istihkamları istediğimiz zaman susturabileceğimize inandık.

16.11 de İnflexible zırhlısı mayına çarptı ve Bozcaada istikametine geri çekildi.16.14 de İrresistible nin de vurulduğu ve yan yattığı görüldü.

18.05 de bu sefer Ocean zırhlısıda mayına çarptı ve  bu iki gemimizde battı.

Saat 14.00 de bu iş bitti mağlup ettik derken, akşama doğru biz  mağlup olmuştuk.

Böylece 19 Şubat  1915 günü  başlayan Çanakkale Deniz Muharebeleri 18 Mart da Türk Zaferi ile sona  ermiştir.

Tarihimiz açısından bu anıların dikkate değer bir yönü de Amiral Keyes'in Türklerin savaşırken ne kadar mert insanlar olduğunu itiraf etmesidir.¹" Oysa buna karşılık, İngilizler tarafından hastanelerin bombalanması, yolcu gemilerine saldırılması, esir askerlerin kurşuna dizilmesi, dom dom kurşunu ve zehirli gaz kullanılması gibi ciddi savaş hukuku ihlalleri  yapılmıştır."