Kadrajdaki benlik yarışı

Değerli okurlarım,

Aslında adı ne olursa olsun, bir araya gelinen pek çok etkinliğin arka planında şahsi güç ve varlık egosunu tatmin etme çabasının yattığı uzun bir tartışmanın konusudur. Biz şimdilik bu derin mevzuya hiç girmeden, o vitrindeki en tanıdık ana odaklanalım: Kalabalık bir etkinlik, resmi bir toplantı ya da yoğun geçen bir günün ardından nefes almak için bir araya gelinen mesleki bir buluşma... Her şey gayet sakin, kendi seyrinde ilerlerken o tanıdık çağrı duyulur: "Hadi bir toplu fotoğraf çekilelim!"

O an, salonun havası bir anda değişir. Sakin adımlar yerini tatlı bir telaşa, olağan sohbetler ise kadrajda doğru yeri bulma çabasına bırakır. Çünkü mesele masum bir anı ölümsüzleştirmek olmaktan çıkmış; o karede nerede durduğunuzun önem kazandığı sessiz bir yer kapma mücadelesine, adeta bir statü gösterisine dönüşmüştür.

Daha önce nezaketin görünmez bedelleri veya toplumdaki güven karmaşası üzerine düşünürken karşılaştığımız o benlik yarışı, tam da bu deklanşör sesinden hemen önce sahneye çıkar. Objektifin odak noktasına, yani merkeze ne kadar yakınsanız, sosyal hiyerarşideki yerinizin de o kadar sağlamlaştığına dair yaygın ama yanıltıcı bir algı vardır.

Sosyolojik bir okumayla yaklaştığımızda, bu çabanın altında ince bir psikolojik yansıtma yatar: Birey, kadrajda yanına ilişmeye çalıştığı figürün konumunda aslında kendi varlığını tahayyül eder. Aynı karede buluşmak, bu kurgusal statü sıçramasını somut bir belgeyle kanıtlamak ve o kişinin toplumsal kredisinden pay alarak bunu kişisel bir başarı addedebilmek anlamına gelir. Haliyle kimse köşelerde kalmak istemez; "Buyurun, siz öne geçin" şeklindeki zarif ifadelerin ardında dahi, o görünmez merkeze bir adım daha yaklaşma arzusu yatabilir.

Dijitalleşen dünyada bu kareler artık albümlerde sararmıyor. Sosyal medyanın vitrininde, kişinin kendi bakış açısıyla saygınlık atfettiği figürler üzerinden kurguladığı, "Ben de buradaydım ve bu isimlerle aynı havayı soludum" mesajının tescilli bir belgesi olarak sunuluyor. Bazen salt bu karede yer alabilmek uğruna, anın getirdiği samimi paylaşımlar göz ardı ediliyor. Flaş patladığı an yüzlere yerleşen tebessüm, çekim biter bitmez yerini hızlıca eski ciddiyetine bırakırken; sosyal kanıt elde edilmiş, günün dijital mesaisi tamamlanmış oluyor.

Oysa hepimizin bildiği ama zaman zaman unuttuğu bir gerçek var: Kişinin asıl değeri, dikdörtgen bir çerçevenin içine nasıl konumlandığıyla ölçülemez. Çerçevenin tam ortasında yer almak ya da makam sahiplerine yakın durmak, kimseye kalıcı bir saygınlık veya mesleki bir yetkinlik katmaz. Gerçek itibar; o kameralar yokken ortaya koyduğunuz emekte, ürettiğiniz değerde ve kalabalıklar dağıldığında arkanızda bıraktığınız izde saklıdır. Bir insanın ağırlığı, fotoğrafta kapladığı piksel sayısıyla değil, toplumda yarattığı güven duygusuyla belirlenir.

Belki de bir sonraki toplu fotoğraf çağrısında derin bir nefes alıp, o telaşın dışında kalmayı denemeliyiz. Sırf orada olduğumuzu kanıtlama baskısı hissetmeden, sadece o anın gerçekliğine odaklanmak inanın çok daha özgürleştiricidir. Bırakalım kadrajlar geçici statü kaygılarıyla dolsun; biz, çerçevenin dışında kalan o geniş ve sahici hayatın tadını çıkaranlardan olalım.