Ramazan Ayında Sahura Kalkmadan Oruç Tutabilir Miyim?

Sahura kalkmadan oruç tutulur mu? Bu soru her Ramazan ayında danışanlarımdan en sık duyduğum sorulardan biri. Kimi kişiler sahur yapmadan daha rahat oruç tuttuklarını söyleseler de sağlık açısından sahursuz oruç tutmak doğru mu bilinmiyor.

Ramazan ayında sahurun ertelenme sebeplerinden geneli “Gece uykumu bölmeyeyim”, “Zaten acıkmıyorum”, “Kilo da veririm” düşüncesi oluyor. Açık söyleyeyim; evet, sahura kalkmadan oruç tutulabilir ama sağlıklı bir tercih midir? Çoğu zaman hayır.

Gelin bunu bir diyetisyen olarak nedenleriyle konuşalım.

Öncelikle sahur sadece yemek yemek değildir. Sahur, gün boyu sürecek açlığa metabolizmayı hazırlayan bir başlangıçtır. Akşam iftarda yemek yiyip gece hiçbir şey tüketmeden oruca başlamak demek, aslında vücudu yaklaşık 18–20 saatlik bir açlığa bırakmak anlamına gelir. Bu durum özellikle çalışan bireylerde, kronik hastalığı olanlarda ve yoğun tempoda gün geçiren kişilerde ciddi halsizlik, baş ağrısı ve dikkat dağınıklığına neden olabilir. Ayrıca bu kadar uzun süre aç kalmak glikojen depoları bittiğinde enerji için kas proteinlerinin kullanılmasına ve kas kaybına yol açabilir.

Bir diğer önemli konu kan şekeri dengesi. Sahura kalkılmadığında sabah saatlerinden itibaren kan şekeri daha hızlı düşmeye başlar. Öğlene doğru sinirlilik, el titremesi, konsantrasyon güçlüğü ve ani enerji düşüşleri yaşayan çok danışanım oluyor. Özellikle reaktif hipoglisemi eğilimi olan kişilerde bu durum çok daha belirgin hissedilir. Beynin ana yakıtı glikozdur. Kan şekeri düştüğünde odaklanma ve zihin performansı da azalır.

Ayrıca uzun süreli açlıklar vücudun strese girmesine sebep olabilir. Stres demek artan kortizol düzeyi demektir. Yükselen kortizol; yorgunluk, sinirlilik ve yağ depolamasını tetikleyebilir.

Bir de işin metabolizma tarafı var. Sahur yapılmadığında vücut uzun süre enerji alamadığı için ‘hayatta kalma moduna’ geçer kendini korumaya alır. Yani düşündüğünüz gibi yağ yakımı hızlanmaz; tam tersine metabolizma yavaşlayabilir. Ayrıca bu yavaşlama Ramazan ayında sonraki dönemlerde, daha çok öğünlü beslenmeye geçildiğinde kilo kontrolünün sağlanamamasına sebep olur. Bu nedenle Ramazan’da kilo vermek isteyen kişiler için sahuru atlamak çoğu zaman ters etki yaratır.

Susuzluk kısmını da unutmamak gerekir. Sahurda içilen su gün içinde sıvı dengesini korumada büyük rol oynar. Sahura kalkmayan kişilerde özellikle yaz aylarına denk gelen Ramazanlarda baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve kabızlık daha sık görülür.

Peki hiç mi sahursuz oruç tutulmaz? Eğer kişi gerçekten uyanamıyorsa ya da iş koşulları nedeniyle zorlanıyorsa, en azından yatmadan önce küçük bir ara öğün yapılmasını öneriyorum. Bir kase yoğurt, birkaç ceviz, yumurta ya da protein içeren hafif bir seçenek hem kas kaybını azaltır hem de ertesi gün daha dengeli bir açlık sağlar.

Ama ideal olan nedir diye sorarsanız; mutlaka sahura kalkmak. Üstelik ağır börekler, kızartmalar ya da şerbetli tatlılarla değil; yumurta, peynir, tam tahıllar, sağlıklı yağlar ve bol suyla yapılan dengeli bir sahur en doğru seçimdir.

Unutmayın, Ramazan sadece aç kalmak değil bedeni koruyarak ibadet edebilmektir. Vücudunuzu yormadan, enerjinizi gün boyu sürdürebileceğiniz bir düzen kurmak hem sağlığınız hem de orucun konforu için en kıymetli adım olacaktır.